طراحی الگوی نقش سواد رسانه ای در ارتقای سرمایه اجتماعی در شهر یزد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (خوراسگان) (نویسندۀ مسئول)

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

10.22083/jccs.2020.221787.3027

چکیده

پژوهش پیش رو با هدف طراحی الگوی نقش سواد رسانه‌ای در ارتقای سرمایۀ اجتماعی در شهر یزد و با بهره‌گیری از روش گراندد تئوری انجام شد و از نوع کیفی و بنیادی است. داده‌ها با مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته با 19 نفر از متخصصان استخراج شدند و برای انتخاب افراد از روش نمونـه‌گیـری نظری تا رسیدن به اشباع نظری استفاده شد. در ادامه، مصاحبه‌ها به متن تبدیل شدند و فرایند تحلیل داده‌ها آغاز شد. برای کدگذاری باز، تحلیلِ خط‌به‌خط به کار رفته است و همراه با بسط مفاهیم و مقوله‌ها، کدگذاری محوری و گزینشی انجام شد. برای اعتبارسنجی یافته‌ها، چهار راهبرد از هشت راهبردِ کرسول و میلر (بررسی همکاران، تشریح کلیشه‌های ذهنی و پیش‌داوری‌های محقق، تأیید مشارکت‌کنندگان، توصیف غنی) مورد استفاده قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند درصورتی‌که شرایط زمینه‌ای (ویژگی‌های پیام، شرایط مخاطب، جوامع رسانه‌ای، دسترسی، رسانه، شناخت هنجارها) ایجاد شوند و عوامل مداخله‌گر (مرتبط با مخاطب، رسانه‌ای، محیطی) کنترل شوند و راهبرد مناسب (بومی‌سازی سواد رسانه، کاربری هوشمندانه، نقد آگاهانه و...) به کار رود، می‌توان به پیامد نهایی موردنظر (ارتقای سرمایۀ اجتماعی) دست یافت.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A pattern for the role of media literacy in development of social capital in Yazd

نویسندگان [English]

  • davoud paktinat mehdi abadi 1
  • Faezeh Taghipour 2
  • hasan darzban rostami 3
1 PhD Student in Social Communication Sciences, Islamic Azad University of Isfahan (Khorasgan).
2 Assistant Professor of Islamic Azad University of Isfahan (Khorasgan) (Corresponding Author).
3 Assistant Professor Islamic Azad University of Central Tehran.
چکیده [English]

A pattern for the role of media literacy in development of social capital in Yazd is the ultimate goal of research, which, due to its novelty, is part of the basic research and is a qualitative research with Grand Theory method. Data were obtained using in-depth semi-structured interviews with 19 experts in communication science, media and sociology, and individuals were selected by theoretical sampling method to achieve theoretical saturation. Interviews became the text and process of data analysis. For open coding, line-by-line analysis was used and along with the development of concepts and categories, central and selective coding was performed. To validate the findings, four strategies from eight Cresol strategies And Miller (review of colleagues, description of researcher's stereotypes and prejudices, participant approval, rich description) were used. The findings show that if contextual conditions (message characteristics, audience conditions, media communities , Access, media, knowledge of norms) to be created and controlled by the intervenor (related to the audience, media, environment) and appropriate strategy (localization of literacy, smart use, conscious criticism, etc.). The desired end result (promotion of social capital) can be achieved.

کلیدواژه‌ها [English]

  • information overload
  • critical thinking
  • media consumption regime
  • Social Capital
  • Media Literacy
منابع و مأخذ
استراوس، انسلم و جولیت کربین (1390). مبانی پژوهش کیفی؛ فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینه‌ای. ترجمه ابراهیم افشار. تهران: نشر نی.
الوانی، مهدی (1379). تصمیم‌گیری و تعیین خط‌مشی دولتی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی سمت.
ایران‌نژاد پاریزی، مهدی (1382). روش‌های پژوهش در علوم اجتماعی. تهران: نشر مدیران.  
ایمان، محمدتقی (1391). روش‌شناسی تحقیقات کیفی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. 
بلبلی، الهام السادات و سروناز تربتی (1393). «بررسی رابطه میزان استفاده از تکنولوژی‌های نوین ارتباطی و سواد رسانه‌‌ای». فصلنامه مطالعات رسانه‌‌ای، شماره 26: 28-19.
 تقی‌پور، فائزه و فاطمه یزدانی (1394). بررسی رابطه بین ارزش‌های فرهنگی با سواد رسانه‌‌ای در بین دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان. دومین کنفرانس بین‌المللی ابزار و تکنیک‌های مدیریت. تهران: مؤسسه اطلاع‌رسانی نارکیش. بازیابی‌شده در:    
  http://www.civilica.com/PdfExport-MANAGTOOLS02_289
جواهری، فاطمه و لیلا باقری (1386). «تأثیر استفاده از اینترنت بر سرمایۀ اجتماعی و انسانی (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه تهران)». فصلنامه مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، شماره‌های 58 و 59: 66-33.
چلبی، مسعود (1375). جامعه‌شناسی نظم: تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی. تهران: نشر نی. 
چلبی، مسعود و محمد مبارکی (1384). «تحلیل رابطه سرمایه اجتماعی و جرم در سطوح خرد و کلان». فصلنامه مجله جامعه‌شناسی ایران، شماره 2: 44ـ3.
خانی، فاطمه (1394). بررسی نقش سواد رسانه‌‌ای و استفاده از فضای مجازی بر سرمایه اجتماعی در بین کاربران فضای مجازی در میان دانشجویان دانشگاه پیام نور دولت‌آباد. سومین کنفرانس ملی جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی. بازیابی‌شده در:     
                       http://www.civilica.com
رسولی، محمدرضا و داود پاک‌طینت (1390). «بررسی نقش رسانه‌های جمعی در شکل‌گیری سرمایه اجتماعی در بین شهروندان شهر یزد». فصلنامه فرهنگ ـ ارتباطات، شماره 1: 94-61.
شکرخواه، یونس (1388). «سواد رسانه‌‌ای چیست؟». همشهری آنلاین. بازیابی‌شده در:    
http://hamshahrionline.ir/details/83516
شکرخواه، یونس (1385). «سواد رسانه‌‌ای». فصلنامه رسانه، شماره 4: 32ـ27. 
طلوعی، علی (1391). سواد رسانه‌‌ای، درآمدی بر شیوۀ یادگیری و سنجش. تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه.
عطار، سعید (1391). بنیادهای نظری سرمایه اجتماعی (بررسی وضعیت سرمایه اجتماعی در ایران). یزد: انتشارات دانشگاه یزد.
غفاری، غلامرضا (1394). طرح ملی سنجش سرمایه اجتماعی کشور ـ استان یزد. تهران: مرکز ملی رصد اجتماعی وزارت کشور.
فرهنگی، علی‌اکبر و حسین صفرزاده (1385). روش‌های تحقیق در علوم انسانی با نگرشی بر پایان‌نامه‌نویسی. تهران: پیام پویا.
کاستلز، مانوئل (1380). عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ. ترجمه احد علیقلیان و افشین خاکباز. تهران: طرح نو.
کرسول، جان دبلیو (1391). طرح پژوهش: رویکردهای کیفی، کمّی و ترکیبی. ترجمه علیرضا کیامنش. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه علامه طباطبایی.
کلمن، جیمز (1377). بنیادهای نظریه اجتماعی. ترجمه منوچهر صبوری. تهران: نشر نی.
گیدنز، آنتونی (1380). پیامدهای مدرنیت. ترجمۀ محسن ثلاثی. تهران: مرکز.
نقیب السادات، سید رضا و پریسا فرهادی (1393). «بررسی جایگاه رسانه‌ها در ارتقای سواد رسانه‌‌ای به‌منظور تحقق جامعه دانایی‌محور». فصلنامه رسانه، شماره 4: 61-45.
وثوقی، منصور و احسان رحمانی خلیلی (1393). «رابطه رسانه‌های جمعی و سرمایه اجتماعی در کلان‌شهر تهران». فصلنامه فرهنگ ـ ارتباطات، شماره 26: 233-209.
     Adams, D.M. & Hamm, M.E. (2001). Literacy in a multimedia age. Norwood, MA: Christopher-Gordon.
     Anderson, J.A. (1981). 'Receivership skills: An educational response’. In M. Ploghoft & J.A. Anderson (Eds.), Education for the television age. Springfild, IL: Charles C. Thomas.
    Aufderheide, P. (Ed.) (1993). Media literacy: A report of the National Leadership Conference on Media Literacy. Aspen, CO: Aspen Institute.
   Aufderheide, P. (1997). ‘Media literacy: From a report of the national leadership conference on media literacy’. In Media literacy in the information age (pp. 79-86). Routledge.
    Barton, D. & Hamilton, M. (1998). Local literacies: Reading and writing in one community. London: Routledge.

    Brown, G. & Michinov, N. (2019). Measuring latent ties on Facebook: A novel approach to studying their prevalence and relationship with bridging social capital. Retrieved from  https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160791X17302178

Creswell, J.W. & Miller, D.L. (2000). ‘Determining validity in qualitative inquiry’. Theory into Practice, 39(3), 124-131.
Diergarten, A., Möckel, T., Nieding, G. & Ohler, P. (2017). ‘The impact of media literacy on children's learning from films and hypermedia’. Journal of Applied Developmental Psychology, 48, 33-4.
    Hague, C., & Payton, S. (2010). Digital Literacy Across the Curriculum: a Futurelab Handbook. United Kingdom” dalam https://www. nfer. ac. uk/publications/FUTL06. FUTL06. pdf, diakses pada27.
  
Harshman, J. (2018). ‘Developing global citizenship through critical media literacy in the social studies’. The Journal of Social Studies Research42(2), 107-117.‏ Retrieved from http://dx.doi.org/10.1016/j.jssr.2017.05.001
Hobbs, R. (1997). ‘Expanding the concept of literacy’. In R. Kubey (Ed.), Media Literacy in the information age (pp.163-183), New Brunswick, NJ: Transaction.
         Kahai, S. & Lei,Y. (2019). Building social capital with Facebook: Type of network, availability of other media, and social self-efficacy matter. Retrieved from
   Koc, M., & Barut, E. (2016). ‘Development and validation of New Media Literacy Scale (NMLS) for university students’. Computers in human behavior63, 834-843.
Lam, A. (2012). Media Literacy and Learning Commons in the Digital Age: Toward a Knowledge Model for Successful Integration into the 21st Century School Library. Retrieved from https://zaya.io/jf0xj
Lee, L., Chen, D. T., Li, J. Y., & Lin, T. B. (2015). ‘Understanding new media literacy: The development of a measuring instrument’. Computers & Education85, 84-93.

Lin, T. & Chiang, Y. (2019). Bridging social capital matters to Social TV viewing: Investigating the impact of social constructs on program loyalty. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.tele.2019.05.006

Min Horng, S. & Lun Wu, C. (2019). How behaviors on social network sites and online social capital influence social commerce intentions. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.im.2019.103176

Potter, W. J. (2004). Cognitive Theory of Media Literacy. Thousand Oaks, CA: Sage. Retrieved from https://zaya.io/kpjic

 
    Putnam, R. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon and Schuster.
 
Sholle, D. & Denski, S. (1995). ‘Critical media literacy: Reading, remapping, rewriting’. In P. McLaren, R. Hammer, D. Sholle & S.S. Really (Eds.) Rethinking media literacy: A critical pedagogy of representation (pp. 7-31). New York: Perer Lang.
Silverblatt, A. & Eliceiri, E.M.E. (1997). Dictionary of media literacy. Westport, CT: Greenwood Press. (V. 6). New Brunswick, NJ: Transaction.
        Uslaner, E. M. (1998). ‘Social Capital, Television, and the ‘Mean World’: Trust, Optimism, and Civic Participation’. Political Psychology, 19(3), 441-467.