فرافیلم و نسبت «خود» و «دیگری» در سینمای عبّاس کیارستمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای پژوهش هنر، دانشکده کارآفرینی و پژوهش‌های عالی هنر، دانشگاه هنر اصفهان

2 دانشیار دانشکده کارآفرینی و پژوهش‌های عالی هنر، دانشگاه هنر اصفهان (نویسنده مسئول)

3 استادیار دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

10.22083/jccs.2019.191830.2846

چکیده

فرافیلم آن دسته از فیلم‌هایی است که موضوع آن ماهیت سینما و امر فیلم‌سازی است، فیلم‌سازان این آثار با نگاه انتقادی به شیوة تولید معنا، تخیلی یا تصنعی بودن فیلم را برجسته کرده و به رویارویی با توهم موجود در فیلم‌های متعارف و واقع‌گرا می‌پردازند. تقابل و کشمکش شخصیت‌ها در آثار سینمایی به‌عنوان یک اصل، اهمیت مطالعة نسبت «خود» و «دیگری» را در آن‌ها به‌خوبی نمایان می‌کند. نسبت خود و دیگری در بخش زیادی از تاریخ فلسفه طبق رابطه سوژه ـ‌ ابژه صورت‌بندی شده است. از نظر سارتر انسان تحت «نگاه» دیگری تبدیل به شی‌ء شده و آزادی خود را از دست می‌دهد. در مقابل، لویناس فرض کردن دیگری را به‌عنوان یک ابژة شناخت، خشونت علیه دیگری می‌داند. براساس تحلیل روابط شخصیت‌های آثار کیارستمی می‌توان به این سؤال پاسخ داد که نسبت خود و دیگری در فیلم‌ها و فرافیلم‌های او چگونه است. در بررسی فیلم‌های «خانة دوست کجاست» و «طعم گیلاس» و فرافیلم‌های «کلوزآپ»، «زیر درختان زیتون» و «باد ما را خواهد برد»، از روش توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف استفاده ‌شده است تا بتوان تأثیر تفاوت ساختاری فرافیلم‌ها در نوع بازنمایی دیگری را در آثار این کارگردان نشان داد. نتیجة تحقیق حاکی از آن است که به‌رغم اشتراک خالق و پس‌زمینة اجتماعی، سیاسی و فرهنگی خلق این آثار، برخلاف فیلم‌ها، در فرافیلم‌های کیارستمی به سبب ویژگی‌های خود بازتابی و خود انتقادی، نسبت خود و دیگری، لویناسی و دیگر آئین است که این امر حاکی از ساختاربندی مجدد نظم گفتمانی مستقر جامعه در نسبت با «دیگری» است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Metafilm and "self" and "the other" relation In Kiarostami's Cinema (the critical discourse analysis approach)

نویسندگان [English]

  • jalal nasiri hanis 1
  • nader shayganfar 2
  • ahmad alasti 3
1 PhD. Student in Art Research, Faculty of Entrepreneurship and High-Tech Studies, Art University, Isfahan, Iran
2 Assistant Professor of Art Research, Faculty of Entrepreneurship and Excellence in Art, Isfahan Art University, Iran
3 PhD of film aesthetic, cinema Chief of Department and Assistant Professor of Tehran University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Metafilms are a category of films whose subjects are about the nature of cinema and film-making. Film-makers of this Sub-Genre have a critical view to the production of meaning and highlight the fictional and artificiality of the film. Conflict between characters in cinema works, as a principle, reflects the importance of study, regarding "self" and "the other" in these works. The relationship between "self" and "other" has been characterized as the "subject" and the "object" in most part of the philosophy history. In Sartre's viewpoint, human turns into an "object" in the "gaze" of "the other" and loses his freedom. In contrast, Levinas thinks that assuming "the other" as an "object" is applying violence against "the other. By analyzing characters' relationship in Kiarostami's works, we can answer the question that how is the relationship between "self "and "the other" is established in his films and metafilms? In his films and metafilms, descriptive-analytic with Critical discourse analysis of Fairclough are used. By doing so, we can represent structural differences of metafilms in “the other" reflectivity in the works of this director. The result of the study suggests that despite the same director, and same social, political and cultural background of these works, due to the characteristics of self-reflectivity and self-criticism in kiarostami's metafilms, Unlike his films, the relationship between "self" and "the other" is based on Levinas and the other-oriented. This is a sign of the reorganization of the discursive order of society in the relationship between "self" and the other.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Meta-film
  • the other
  • Abbas kiarostami
  • critical discourse analysis
  • Levinas