مطالعۀ جنبه‌های روان‌شناختی ـ جامعه شناختی کاربری فیس‌بوک بین کاربران ایرانی و عوامل تأثیرگذار بر آنها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران

10.22083/jccs.2019.101694.2277

چکیده

سایت‌های شبکة اجتماعی در دو دهة اخیر جایگاه ویژه‌ای بین کاربران پیدا کرده‌اند و در این بین سایت فیس‌بوک محبوب‌ترین شبکة اجتماعی مورد استفاده بوده است. این سایت در ایران نیز کاربران زیادی دارد و به‌ همین دلیل تحقیق دربارة جوانب مختلف آن ضرورت دارد. این مقاله به مطالعة عوامل مؤثر بر جنبه­های روان‌شناختی ـ جامعه‌شناختی کاربری فیس‌بوک می‌پردازد. ما برای شناخت این جنبه‌ها، نظریة استفاده و خشنودی و نمایش را مثلث‌بندی کرده‌ایم و از این طریق پنج جنبه اصلی روان‌شناختی ـ جامعه‌شناختی کاربری فیس‌بوک  را شناسایی کرده‌ایم که عبارتند از: جنبة جبرانی کاربری فیس‌بوک، بازنمایی خود، فرایند جامعه‌پذیری، اعتیاد به فیس‌بوک و هویت مجازی. برای مطالعة عوامل مؤثر بر این جنبه‌ها، سه دسته متغیرهای جمعیت‌شناختی، ویژگی‌های روان‌شناسانه و میزان حضور در فیس‌بوک در نظر گرفته شد و با استفاده از روش پیمایش آنلاین، تحقیق اجرا شد. پرسشنامه به مدت 3 ماه در دسترس بود و 354 پاسخنامه در این مدت گردآوری شد. سپس همبستگی بین متغیرهای مختلف و وجود تأثیر علی بین متغیرهای همبسته با استفاده از نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس تحلیل و در نهایت مدل علی تحقیق با استفاده از نرم‌افزار آموس ارائه شد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تمام عوامل روان‌شناسانه فرد با تمام جنبه های روان‌شناختی ـ جامعه‌شناختی کاربری فیس‌بوک بین کاربران ایرانی همبستگی دارد؛ اما تمام این همبستگی‌ها علّی نیست. نتایج همچنین نشان داد که از بین عوامل روان‌شناسانه، روان رنجوری و خطرپذیری قدرت تبیین‌کنندگی بیشتری دارند، در حالی‌که خودشیفتگی بر هیچ‌یک از جنبه‌های کاربری تأثیر علّی ندارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The study of effective factors on Psycho-Social aspects of Facebook usage in Iran

نویسنده [English]

  • Hossein Kermani
چکیده [English]

This research probes the relations between personality traits, narcissism and Psycho-Social aspects of Facebook (FB) usage in Iran. Social Networking Sites (SNSs) have attracted many users in the last two decades and become an unavoidably element of users’ everyday life. Facebook, as a biggest and the most popular SNS in the world, has many users in Iran too. However, there is not much research into the effects of Iranian users’ personality on their FB usage’s patterns. Hence, this paper tries to answer this question that how users’ personality traits shape their usage and affect the Psycho-Social aspects of that. I use the Big-Five trait taxonomy with NP-16 measure of narcissism as the theoretical framework. The Big-Five Inventory covers extraversion, neuroticism, openness, conscientiousness, and agreeableness dimensions of personality and these traits with narcissism can provide a comprehend illustration of one’s personality. In order to measure the Psycho-Social aspects of FB usage, I will focus on the 5 facets: compensatory use of FB, self-presentation on FB, socializing and seeking sexual partners through FB, FB addiction and FB profile as the virtual self. The methodology of this research is online surveying. I designed and published the questionnaire by GoogleDrive.com and after 3 months, 354 answer sheets were gathered. Findings clarify the relations between each personality dimension with each aspect of psycho-social usage of FB. Moreover, the result provides an important set of information about the ways which Iranians use of FB.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Facebook
  • FB addiction
  • Self-representation
  • virtual identity
  • Big Five trait taxonomy