چرخه زیست نظام ارتباطات با رویکرد های مدل ذهنی بر اساس نظریه های معنا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی

10.22083/jccs.2020.203088.2914

چکیده

پژوهش پیش رو تلاش دارد چرخۀ زیست نظام ارتباطات را با رویکردهای مدل‌های ذهنی بر اساس نظریه‌های معنا ارائه کند. روش پژوهش از نوع هدف بنیادی و به روش تحلیل محتوای کیفی به شیوۀ قیاسی است. گردآوری اطلاعات از طریق مرور پژوهش‌ها و تحلیل ادبیات مرتبط بوده و نیز یکپارچه‌سازی پژوهش‌های انجام‌شده مبنای ارائۀ یافته‌ها و تبیین نتایج است. جامعۀ پژوهش شامل مفاهیم اولیه از مطالعۀ متون بر اساس ماتریس ساخت‌نیافته است. در فرایند پژوهش، با مطالعۀ مفاهیم اولیه در 6 مرحله، نسبت به اضافه‌کردن مفاهیم جدید اقدام شده است. روایی و پایایی پژوهش بر قابلیت اعتماد و اطمینان به متون موردپژوهش مبتنی است. واکاوی پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهد ارزش‌یابی نظام ارتباطات با رویکرد عینی و ذهنی در حل مسائل چهارگانۀ ارتباطات موجب شکل‌گیری اشکال ارتباطات در فرایند عناصر ارتباطات شده است و از طرفی 8 نظریۀ معنا با رویکردهای مدل‌های ذهنی ـ که می‌توانند بخشی از تفکر، تجربه، فرض‌های ذهنی، محسوسات و سازوکار پردازش اطلاعات باشند ـ چرخۀ زیست نظام ارتباطات را با دخالت افراد و متخصصان ایجاد می‌کنند. چرخۀ زیست نظام ارتباطات با تأکید بر «وجود معنا در ذهن نه در پیام» در ذهن ارتباط‌گر و ارتباط‌گیر موجب حیات و پویایی خواهد شد. پیشنهاد می‌شود چرخۀ زیست نظام ارتباطات با تبیین فلسفی نظریه‌های معنا بر اساس بازنمود شناختی ذهن مورد بررسی قرار گیرد و به نظر می‌رسد به تحلیل گفتمان و شبکۀ ارتباطی جدیدی منجر شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Ecosystem’s Communication with Mental Model Approaches based on the Theories of Meaning

نویسنده [English]

  • Esmat Momeni
Associate Professor, Department of Information Science and Knowledge, Allameh Tabatabai University.
چکیده [English]

The present study tries to present the cycle of communication biosystem with approaches of mental models based on theories of meaning. The research method is of the basic purpose type and the qualitative content analysis method is deductive. Gathering information through review of research and analysis of related literature, as well as integration of research conducted is the basis for presenting the findings and explaining the results. The research community includes the basic concepts of studying texts based on unstructured matrices. In the research process, by studying the initial concepts in 6 stages, new concepts have been added. The validity and reliability of the research is based on the reliability of the researched texts. The analysis of previous researches shows that evaluating the communication system with an objective and subjective approach in solving the four communication problems has led to the formation of communication forms in the process of communication elements. Feelings and information processing mechanisms - create the communication cycle of the communication system with the involvement of individuals and professionals. The life cycle of communication will bring life and dynamism to the mind of the communicator and the communicator by emphasizing the "existence of meaning in the mind, not in the message." It is suggested that the life cycle of communication be examined by philosophical explanation of theories of meaning based on the cognitive representation of the mind and seems to lead to the analysis of a new discourse and communication network.

کلیدواژه‌ها [English]

  • System evaluation
  • Communication System
  • Mental models
  • Communication Elements
  • Meaning Theories
منابع و مأخذ
اصغرزاده، مجید و نورعلی قائمی و ابوالقاسم حسن‌آبادی (1392). «عوامل ‌‌‌مؤثر بر فعال‌سازی مدل‌های ذهنی در تحلیل اطلاعات». فصلنامه امنیتپژوهی، شماره 43: 144-130.
ایمان، محمدتقی و محمودرضا نوشادی (1390). «تحلیل محتوای کیفی». فصلنامه پژوهش، شماره 2: 15-44.
تبریزی، منصوره (1391). «تحلیل محتوای کیفی از منظر رویکردهای قیاسی و استقرایی». فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 64: 138-105.
تقوی، حسین و حمید رحیمیان و روح‌الله مهدیون (1389). «ارزش‌یابی نظام‌های اطلاعاتی: رویکرد‌ها، مدل‌ها و روش‌ها». فصلنامه نشریه تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی، شماره 52: 139-113.
جریحی، عبدالرحمان و محمدرضا نیلی و داریوش نوروزی و اسماعیل سعدی‌پور (1397). «تدوین و اعتباریابی الگوی طراحی آموزشی مبتنی بر نظریه مدل ذهنی». فصلنامه روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، شماره 35: 64-41.
جعفری، مصطفی و فرخ قوچانی (1387). «تبیین اثر مدل‌های ذهنی بر دیدمان‌پردازی مشترک در سازمان‌ها». فصلنامه چشم‌انداز مدیریت، شماره 29: 50ـ31.
حاجی محمد علیها، رضا (1386). «بررسی اثربخشی سیستم‌های مدیریت اطلاعات». فصلنامه مجله مدیریت، شماره 121: 44-38.
حسینی، محمد (1394). اصول و مبانی ارتباطات جمعی ویژه مدیران و کارکنان دولتی. تهران: انتشارات آموزش و پرورش گیلان.
حق‌شناس گرگابی، محمد و علی حیدری و محمدعلی شاه‌حسینی (1396). «شناسایی ابعاد مدل‌های ذهنی تصمیم‌گیران استراتژیک در نهادهای حاکمیتی (مورد مطالعه: نمایندگان مجلس شورای اسلامی)». فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، شماره 48: 100-86.
دهقانی، لیلا و سمیرا سلیمان‌پور و عبدالحسین فرج پهلو (1396). «واکاوی تحولات مفاهیم نوین اطلاعاتی و ‌‌تأثیر آنها بر کتابداری و اطلاع‌رسانی با استفاده از نظریه سیستم‌های اجتماعی لومان». فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، شماره 2: 28-8.
رجبعلی بگلو، رضا و رحمت‌الله فتاحی و مهری پریرخ (1394). «توسعه و تکامل مفهوم مدل ذهنی در بافت نظام‌های اطلاعاتی: از نگاهی عام تا پیش‌بینی عملکرد». فصلنامه مجله مطالعات کتابداری و علم اطلاعات، شماره 16: 18-1.
رجبیان، بتول (1398). «سیستم‌های اطلاعاتی در نگاهی گذرا». بازیابی‌شده در:
 https://www. it.behdasht.gov.ir
رهنورد، فرج‌الله و رضا حاجی محمد علیها (1385). «اثربخشی سیستم‌های اطلاعاتی مدیریت: مطالعه موردی». فصلنامه مجله فرایند مدیریت و توسعه، شماره 65: 12-4.
زاهدی، شمس‌السادات (1372). «ایجاد و گسترش نظام‌های اطلاعاتی مدیریت». فصلنامه مطالعات مدیریت بهبود و تحول، شماره 3: 95-75.
ساجدی، ابوالفضل (1390). «هستی‌شناسی معنا». فصلنامه معرفت فلسفی، شماره 9: 113-85.
سولسو، رابرت آل (1371). روان‌شناسی شناخت. ترجمه فرهاد ماهر. تهران: انتشارات رشد.
صائمیان، صدیقه (1376). «ارتباط انسانی». فصلنامه آسیا، شماره 5: 4-1.
فتاحی، رحمت‌الله (1382). «تحلیلی بر ارزش افزوده اطلاعات و نظام‌های اطلاعاتی». فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، شماره 2: 21-1.
فیاضی، غلامرضا و هادی ملک‌زاده و محمدجواد پاشایی (1392). «چیستی معنا». فصلنامه آیین حکمت، شماره 16: 160-125.
محسنیان راد، مهدی (1394). «بازسازی مدل ارتباطی منبع معنی». فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 69: 1-47.
محسنیان راد، مهدی (1369). ارتباط‌شناسی. تهران: سروش.
محسنیان راد، مهدی (1394). «بازسازی مدل ارتباطی منبع معنی». فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 69:  47-1.
مختاری، حیدر و اسدالله آزاد (1387). «تعیین و تبیین عناصر و ساختار ارتباط در نظام کتابخانه و پیشنهاد مدل ارتباطی برای آن». فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، شماره 11: 278-259.
مقدسی، علیرضا (1386). سیستم‌های اطلاعات مدیریت. مشهد: نشر نما.
نشاط، نرگس (1384). «رویکردی انتقادی به پژوهش در نظام‌های اطلاعاتی». فصلنامه اطلاع‌شناسی، شماره 3: 198-181.
واعظی، احمد (1388). «بازتاب هستی‌شناسی معنا در معرفت دینی». فصلنامه آیین حکمت، شماره 2: 1-11.
همدانی، مصطفی (1396). «نقد سازه معناشناختی مدل ارتباطی منبع معنا از منظر حکمت متعالیه». دوفصلنامه حکمت صدرایی، شماره 1: 120-109.
 
 
Aggelidis, V. P. & Chatzoglou, P. D. (2008). Methods for evaluating hospital information systems: a literature review’. EuroMed Journal of Business.‏
 
Bougon, M. Weick, K. & Binkhorst, D. (1977). ‘Cognition in organizations: An analysis of the Utrecht Jazz Orchestra’. Administrative Science Quarterly, 606-639.
Downs, R. M. & Stea, D. (Eds.) (1973). Image and environment: Cognitive mapping and spatial behavior. Transaction Publishers.
Duck, S., & McMahan, D. T. (2016). Communication in everyday life: The basic course edition with public speaking. SAGE Publications. ‏
Floyd, K. (2011). Interpersonal communication. New York, NY: McGraw-Hill. ‏
‏Friedman, C. P., & Wyatt, J. (2005). Evaluation methods in biomedical informatics. Springer Science & Business Media. ‏
‏Froemling, K. K., Grice, G. L., & Skinner, J. F. (2010). Communication: the handbook. Pearson College Division.‏
Ireland, R. D., Hitt, M. A., Bettis, R. A., & De Porras, D. A. (1987). ‘Strategy formulation processes: Differences in perceptions of strength and weaknesses indicators and environmental uncertainty by managerial level’. Strategic Management Journal8(5), 469-485.‏
Lucas, Jr, R. E. (1978). ‘On the size distribution of business firms’. The Bell Journal of Economics, 508-523.‏
 
‏Lynch, K., Akridge, J. T., Schaffer, S. P., & Gray, A. W. (2006). ‘A framework for evaluating return on investment in management development programs’. International Food and Agribusiness Management Review, 9, 54-74.
Morin, E. (1992).From the concept of system to the paradigm of complexity’. Journal of social and evolutionary systems, 15(4), 371-385.‏
Obrien, J. & Marakas, G. A. (2007). Introduction to information system. New York. McGraw-Hill.
Payne, S. J. (2005). Mental models in Human-Computer Interaction. In Human–Computer Interaction handbook: fundamentals, evolving technologies, and emerging applications. Edited by A. Sears & J. A. Jacko. Newyork: Taylor & Francis.
 
Pocock, D. C. D. (1973). ‘Environmental Perception Process and Product’. Tijdschrift voor economische en sociale geografie, 64(4), 251-752.
Smircich, L. & Stubbart, C. (1985).Strategic management in an enacted world’. Academy of management Review, 10(4), 724-736.
 
Spicer, D. P. (1998). ‘Linking mental models and cognitive maps as an aid to organisational learning’. Career Development International, 3(3), 125-132.
 
Stumpf, S. A. (1989). ‘Work Experiences that Stretch Managers′ Capacities for Strategic Thinking’. Journal of Management Development.‏
‏Trenholm, S. (2017). Thinking through communication: An introduction to the study of human communication. Routledge. ‏
Tsoukas, H. (2017).Don't simplify, complexify: From disjunctive to conjunctive theorizing in organization and management studies’. Journal of management studies, 54(2), 132-153.
Weick, K. E. & Huff, A. S. (1990). Mapping strategic thought. Introduction: Cartographic Myths in Organizations. Chichester: John Wiley.
Wilson, D. D. (1993). ‘Assessing the impact of information technology on organizational performance’. In Strategic Information Technology Management (pp. 471-514). IGI Global. ‏
Young, I. (2008). Mental models: aligning design strategy with human behavior. New York: Rosenfeld Media.