تحلیلی تاریخی بر نقش فرهنگ وقف و کارکرد آن در ساخت یابی بازار شهر تبریز با تأکید بر آرای گیدنز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

2 دانشجوی دوره دکتری معماری و شهرسازی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

10.22083/jccs.2020.219175.3009

چکیده

در میان نظریات جامعه‌شناسی، نظریه ساختاربندی گیدنز از ظرفیت مناسبی برای تبیین پدیده‌های اجتماعی برخوردار است. این رویکرد تلفیقی در جامعه‌شناسی شامل دو وجه عمده«ساخت»و«عاملیت انسان» در تحقق پدیده‌های اجتماعی است که گیدنز با گذر از هریک از آنها، توأمان از الزام‌آور بودن ساخت‌ها و آزاد بودن کامل کنش‌های انسانی صرف‌نظر کرده و بر بینابین بودن آن‌ها تأکید می‌کند. بررسی بازار سنتی و اسلامی تبریز با دارا بودن سابقه تاریخی نشان می‌دهد که بیشتر فضاهای این بازار وقفی بوده و در طول تاریخ علی‌رغم حفظ فضاها، همچنان کارکرد این فضاها نیز تداوم داشته است. در این راستا، سوال اصلی پژوهش حاضر این است که نقش فرهنگ وقف و کارکرد آن چه تأثیری در ساخت یابی بازار تبریز داشته است؟
این مقاله به روش تفسیری - تاریخی انجام‌شده است. جمع‌آوری اطلاعات به شیوه کتابخانه‌ای و میدانی بوده و محدوده موردمطالعه، بازار سنتی شهر تبریز می‌باشد.
نتایج نشان می‌دهد، ساختار(قواعد و منابع وقف) موجب ماندگاری این فضاها و تداوم عملکردشان شده است. طبق نظریه گیدنز، ما نهادها را می‌سازیم و آن‌ها کنش‌های ما را شکل می‌دهند. در این خصوص، کنشگران مسلمان با بهره‌گیری از قواعد وقف که برگرفته از ارزش‌های والای اسلامی است فضاهای بازار تبریز را شکل داده و سپس همان فضاها کنش‌های کنشگران(واقفان) را شکل داده است. بنابراین می‌توان گفت بازار تبریز، تجلی عینی ارزش‌ها و هنجارهای اسلامی بوده و پدیده وقف موجب شکل‌گیری فضاهای شهری اسلامی و تداوم عملکرد آن‌ها در طول زمان و مکان می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A historical analysis of the role of waqf culture and its function In constructing the market in Tabriz, with emphasis on Giddens' views

نویسندگان [English]

  • Mohamadtaghi pirbabaei 1
  • rahim iranshahi 2
1 . Professor, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz Islamic Art University
2 . Ph. D . student at , Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz Islamic Art University
چکیده [English]

Giddens's structuring theory has the appropriate capacity to explain social phenomena over other theories. Going through each of the structuralist and individualist theories, he neglects both the necessity of rigidity and the complete freedom of human action and emphasizes the equality of each.
The main question of this study is what impact has the waqf institution and its functioning had on the formation and continued functioning of Tabriz market endowments? This article is based on a historical-interpretive method. The information is collected through library and field studies and the study area is the traditional market of Tabriz.
The results show that the beginning of the formation of the Tabriz market dates back to the early centuries of Islam's arrival in Iran. The results also show that Muslim activists have used the "rules and resources of waqf " in times and places to construct the Tabriz market and have been building the Tabriz market over the years.
As for the function of the waqf, it can be said that the most important function of the waqf is the reproduction of Islamic values and norms and their continuation over many centuries. Finally, it must be said that Muslim activists are influenced by peripheral constructions, especially Islamic values and norms. And again, the institution is dedicated to their actions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Waqf
  • Tabriz Bazaar
  • Giddens
  • Space and place