Journal of Culture-Communication Studies

Journal of Culture-Communication Studies

Investigating the Process of Changing in Men's Clothing Styles during the Qajar Era

Document Type : Research Paper

Author
shahnaz Jangjou Gholenji
Assistant Professor of the Department of Asia Minor and Balkan, Encyclopedia of the world of Islam, Tehran, Iran
10.22083/jccs.2025.468016.3893
Abstract
Introduction: Iranian clothing style was one of the first issues that changed gradually following the increase of communication with west countries since the early Qajar period, along with the changes and developments that took place in various areas of the Iranian lifestyle in this era.
Problem definition: The main issue of this study is to investigate the process of changing in Men’s Clothing styles with emphasis on the city of Tehran during the Qajar period. The main question of this research is how was the process of changing of men’s clothing styles in the Qajar period and which segments of society were included?
Objective: The purpose of this research is to help clarifying some part of the history of socio- cultural developments in the Qajar era and the how Iranians dealt with the West and the issue of modernization. The changes in clothing styles were only one of the aspects of the comprehensive changes that Iranian society encountered with it in the Qajar period. Clarifying the dimensions of the process, and the ways of changing in the lifestyle of Iranians, including in men’s clothing styles, can provide the basis for achieving a scientific theory regarding how Iranians encountered to West and the issue of modernization in Iran.
Method: This present study is conducted with the historical method and by using a descriptive-analytical approach.
Results: The results of the research showed that with the increasing imports of Western- made fabrics since the beginning of the Qajar period, changes have been occurred in the material, design, and color of Iranian clothes. At the same time, with the increasing expansion of communication with the West and familiarity with Western culture and civilization, the Western clothing style proposed as an alternative to the Iranian clothing style and challenged traditional clothing. First, the clothing styles of the military and then the courtiers changed by order and with the justification of being impractical. Then, with the gradual dominance of Westernization and modernism on the intellectual and cultural atmosphere of the society and the formation of modern administrative and educational institutions and the new middle class, the change in the clothing style gradually became common, so that by the end of the Qajar period, the clothing style of most men in Tehran from different classes turned into a Western and semi-Western style.
In addition to the direct and commanding role of politicians, the new environmental and work conditions and requirements and the intellectual-cultural atmosphere prevailing in that period were also effective in changing the clothing styles. Political, social, and cultural elites, whether as policymakers in the field of culture and clothing or as pioneers in the use of Western-style clothing, played an important role in this field. They were considered as a model for others due to their cultural, social, and political status. In the new intellectual-cultural atmosphere that gradually emerged, traditional clothing represented backwardness and uncivilization, and Western-style clothing became associated with progress and civilization. Although Western clothing was considered simpler, more economical, and in some cases more practical, the replacement of the traditional clothing styles with the Western styles was partly the result of Iranians’ fascination with the manifestations of Western civilization and a sense of self-defeat in the face of it.
Keywords
Clothing styles
communications
Western clothing
political and cultural elites
اعتضادالسلطنه، علیقلی‌میرزا (1370). اکسیرالتواریخ، به‌اهتمام جمشید کیان‌فر، تهران، ویسمن.
اعتمادالسلطنه، محمد حسن بن علی (1363). المآثر و الآثار، در: چهل سال تاریخ ایران. چاپ ایرج افشار، تهران، اساطیر.
انجمن معارف. مفتاح مظفری، شمارۀ 13، 26 ذیقعده 1316.
الگار، حامد (1369). دین و دولت در ایران: نقش عالمان در دورۀ قاجار، ترجمۀ ابوالقاسم سرّی، تهران، توس.
انصاری، میرزا حسن خان (1392). نوشدارو یا دوای درد ایرانیان. در: بنیادهای فلسفۀ سیاسی در ایران (عصر مشروطیت)، تألیف و گردآورنده، موسی نجفی، تهران، موسسۀ مطالعات تاریخ معاصر ایران.
اورسول، ارنست (1382). سفرنامه قفقاز و ایران، تهران، پژوهشگاه انسانی و مطالعات فرهنگی.
اولیویه، ا. (1371). سفرنامه اولیویه، ترجمۀ محمد طاهر میرزا، تصحح غلام رضا ورهرام‏، تهران، اطلاعات‏.
اولئاریوس (1363). سفرنامه اولئاریوس، ترجمۀ احمد بهپور، تهران، سازمان انتشاراتی و فرهنگی ابتکار.
آدمیت، فریدون (1357). اندیشه‌های میرزا آقاخان کرمانی. تهران: پیام.
پوربختیار، غفار (1401). پوشاک و نقش آن در انعکاس تمایزات اجتماعی عصر قاجار براساس نظریۀ تمایز بوردیو، جامعه‌شناسی تاریخی، 14(1)، 115-145.‌                      Dor: 20.1001.1.23221941.1401.14.1.9.5
پولاک، یاکوب ادوارد (1361). ایران و ایرانیان: ایران، سرزمین و مردم آن، ترجمۀ کیکاووس جهانداری، انتشارات خوارزمی.
تانکوانی، ژی ام (1383). نامه‌هایی دربارۀ ایران و ترکیۀ آسیا، ترجمۀ علی اصغر سعیدی، تهران، چشمه.
دروویل، گاسپار (1370). سفر در ایران، ترجمۀ منوچهر اعتماد مقدم‏، چاپ چهارم، تهران، شباویز.
رضاقلى میرزا قاجار (1373). سفرنامه رضاقلى میرزا نایب الایاله، گردآورنده، حسین بن عبدالله سرابى، مصحح: اصغر فرمانفرمایى قاجار، تهران، اساطیر.
روششوار، ژولین دو (1378). خاطرات سفر ایران، ترجمۀ مهران توکلی، تهران، نی.
سازمان اسناد و کتابخانه ملی، اسناد شمارۀ، 000850/293 و 6465/293.
سپهر، عبدالحسین (1386). مرآت‌الوقایع‌ مظفری، مصحح، عبدالحسین نوایی، تهران، مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
سهام‌الدوله بجنوردی، یارمحمد خان (1374). سفرنامه‌نامه‌های سهام‌الدوله بجنوردی، به‌کوشش قدرت‌الله روشنی زعفرانلو، تهران، علمی فرهنگی.
شاردن (1372). سفرنامه، ترجمۀ اقبال یغمایى‏، تهران، توس.
شهابی، هوشنگ (1385). مقررات لباس پوشیدن برای مردان در ترکیه و ایران. تجدد آمرانه، گردآوری و تالیف تورج اتابکی، ترجمۀ مهدی حقیقت‌خواه، تهران، ققنوس.
صدیق، عیسی (1352- 1354). یادگار عمر: خاطراتی از سرگذشت دکتر عیسی صدیق، تهران، دهخدا.
صور اسرافیل، 11ذیحجۀ 1325، (20).
ضرابى، عبدالرحیم بن محمدابراهیم (1378). تاریخ کاشان، به کوشش ایرج افشار، تهران، امیرکبیر.
عشقى، محمدرضا (1357). کلیات مصور میرزادۀ عشقی. به‌اهتمام علی اکبر مشیر سلیمى، تهران، چاپخانه سپهر.
عیسوی، چارلز (1387). رخنۀ اقتصادی اروپا: 1921-1872. در: تاریخ ایران (از مجموعه تاریخ کمبریج: دورۀ افشار، زند و قاجار)، ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، تهران، جامی.
عین‌السلطنه، قهرمان میرزا سالور (1374). روزنامه خاطرات عین‏السلطنه. تصحیح مسعود سالور و ایرج افشار، تهران، اساطیر.
فراهانی، حسن (1385). روز شمار تاریخ معاصر ایران. تهران، موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
فلاندن، اوژن (2536). سفرنامۀ اوژن فلاندن به ایران، ترجمۀ حسین نورصادقى، تهران، اشراقی.
فلور، ویلیام، (1366). جستارهایی از تاریخ اجتماعی ایران: صنعتی شدن ایران و شورش شیخ احمد مدنی، ترجمۀ ابوالقاسم سری، تهران، توس.
فوران، جان (1392). مقاومت‌شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران از سال 1500میلادی مطابق با 879 شمسی تا انقلاب، ترجمۀ احمد تدین، چاپ سیزدهم، تهران، خدمات فرهنگی رسا.
قزوینی، محمد شفیع (1370). قانون قزوینی. به‌کوشش ایراج افشار، تهران، طلایه.
کربلای، حسن (1333). تاریخ الدخانیه: قرارداد رژی 1890م. با مقدمه و تحشیۀ ابراهیم دهگان، اراک، چاپخانه فروردین. 
کسروی، احمد (1383). تاریخ مشروطه ایران. تهران، امیرکبیر.
کوتزبویه، موریس دو (1348). مسافرت به ایران بمعیت سفیر کبیر روسیه در سال ۱۸۱۷، ترجمۀ محمود هدایت، تهران.
کرزن، ناتانیل (1380). ایران و قضیه ایران‏، ترجمۀ غلام على وحید مازندرانى‏، تهران: علمى و فرهنگى‏.
گرمرودی، میرزا فتّاح خان (1347). سفرنامۀ میرزا فتّاح خان گرمرودی باروپا در زمان محمدشاه قاجار. به کوشش فتح‌الدین فتاحی، تهران، چاپخانه بانک بازرگانی.
گزیده اسناد نمایش در ایران: دفتر اول از انقلاب مشروطیت تا 1304ش(1381). گردآوری و پژوهش، مسعود کوهستانی‌نژاد، تهران، سازمان اسناد ملی ایران.
لایارد، سراوستن هنری (1367). سفرنامۀ لایارد یا ماجراهای اولیه در ایران، ترجمۀ مهراب امیری، تهران، وحید.
لوتی، پیر (1372)، به‌سوی اصفهان، ترجمۀ بدرالدین کتابی، تهران: اقبال.
محمدی، منظر؛ سید احمدی زاویه، سعید (1397). سیمای مرد مدرن: تحلیلی بر تحول لباس مردان در ایران عصر قاجار، تحقیقات تاریخ اجتماعی، 8 (1)، 155-181.                      Doi: 10.30465/shc.2018.19381.1705
مراغه‌اى، زین‌العابدین (1385). سیاحت نامه ابراهیم بیگ، تصحیح محمد علی سپانلو، تهران، آگاه.
مستوفی، عبدالله (1384)، ‌شرح زندگانی من، تهران، زوار.
مقدم، حسن (1301). جعفرخان از فرنگ آمده. تهران، فاروس.
موریه، جیمز (1385). سفرنامه (سفر یکم). ترجمۀ ابوالقاسم سرّی، تهران، توس.
میرزا حسن‌خان (1342). جغرافیای اصفهان (جغرافیای طبیعی و انسانی و آمار اصناف شهر)، به‌کوشش محمد ستوده، چاپخانه دانشگاه تهران.
میرزا صالح شیرازی (1362). گزارش سفر میرزا صالح شیرازی، به‌کوشش همایون شهیدی، تهران: راه نو. 
ناطق، هما (1356). فرنگی و فرنگی‌مآبی. الفبا، ( 6)، 56-72.
ویشارد، جان (1363). بیست سال در ایران. ترجمۀ علی پیرنیا، تهران، نوین.
ویلز (1368). ایران در یک قرن پیش: سفرنامه دکتر ویلز، ترجمۀ غلامحسین قراگوز، تهران، اقبال.
یوشیدا، ماساهارو (1373). سفرنامه یوشیدا ماساهارو، ترجمۀ هاشم رجب‌زاده، مشهد، آستان قدس رضوی.
یغمائی، اقبال (1347). شهید راه آزادی، سید جمال واعظ اصفهانی، تهران، توس.
Adamiyat. Fereydoun (1978). Thoughts of Mirza Agha Khan Kermani. Tehran: Payam. [In Persian]
Ain-al-Saltaneh, Ghahreman Mirza Salour (1995). Ain-al-Saltaneh’s Diaries. corrected by Masoud Salour and Iraj Afshar, Tehran: Asatir. [In Persian]
Algar, Hamid‬ (1990). Religion and state in Iran, 1785 - 1906: the role of the ulama in the Qajar period. translated by ‌Abolghasem Serri, Tehran: Tus. [In Persian]
Ansari, Mirza Hasan khan (2013). Pain medicine for Iranians, in: Najafi, Musa,‌Foundation of Political Philosophy in Iran during the Constitutional Era. [In Persian]
Chardin, John, Chardin’s travelogue (1993). translated by Yaghmai, Eqbal, Tehran: Tus. [In Persian]
Chehabi, Houchang (2006). Dress Codes for Men in Turkey and Iran”, translated by Mehdi Haghighatkhah. in Men of order: authoritarian modernization under Ataturk and Reza Shah, ed. Touraj Atabaki and Erik J. Zürcher, Tehran: Ghoghnus. [In Persian]
Curzon, George Nathaniel Curon Ist Marguis (2001). Persia and the Persian question. translated by Gholam-Ali Vahid Mazandarani, Tehran: Elmi ve Farhangi. [In Persian]
Drouville, Gaspard (1991). Travel in Persia, translated by Manouchehr Etemad Moghadam, Tehran: Shabaviz Publications. [In Persian]
Education Association, Miftah Mozafari, 26 ‌Dhū al-Qaʿdah 1316/ 7 April 1899 (13). [In Persian]
Eshghi, Mirzadeh (1978). The Illustrated generalities of Eshghi. by Ali Akbar Moshir-Salimi, Tehran: Sepehr. [In Persian]
Etimad al-Sultaneh; (1363). Forty years of Iran’s history (Al-Ma’athir and al-Aqtar). Vol. 1, by the efforts of Iraj Afshar, Tehran: Asatir. [In Persian]
Etzad al-Sultaneh,‌Aligholi Mirza‌(1990),‌Aksir al-Tawarikh, with the efforts of‌Jamshid Kianfar,‌Tehran,‌Weisman. [In Persian]
Farahani, Hasan (2006). Chronology of modern İranian history. Tehran: Political Studies and Research institute. [In Persian]
Flandin, Eugene Napoleon (1977). Voyage en perse. translated by Hosein Nursadeghi, Tehran: Eshraghi. [In Persian]
Floor, Willem (1987). The Industrialization of Iran and the Revolt of Sheikh Ahmad Madani. translated by ‌Abolghasem Serri, Tehran: Tus. [In Persian]
Foran, John. ‎Fragile resistance: Social transformation in Iran from 1500 to the revolution. translated by Ahmad Tadayyon, Tehran: Rasa Cultural Services‌Institute. [In Persian]‬‬‬‬‬‬‬‬
Garmroudi, Mirza Fattah Khan (1968). Travelogue of Mirza Fattah Khan Garmroudi to Europe. compiled by Fatheddin Fattahi, Tehran: Bazargani Bank Press. [In Persian]
Issavi, Charles (2008). European economic penetration: 1872-192, in The Cambridge History of Iran, Vol. 7, translated by Morteza Saghebfar, Tehran: Jami. [In Persian]
Karbalai, Hasan (1954). Tarikh al-Dakhaniyyah: Reji Agreement 1890, with an introduction and commentary by Ebrahim Dehgan. Arak: Farvardin Printing House. [In Persian]
Kesrevi, Ahmed (2004). History of Iranian Constitutional Revolution. Tehran: Amir Kabir. [In Persian]
Kotzebue, Maurice de (1969)‬. Voyage En Perse, À La Suite de l’Ambassade Russe, En 1817, translated by Mahmud Hedayet, Tehran: Eghbal. [In Persian]
Layard. Austen Henry (1988). Early adventures in Persia susiana and Babylonia. translated by Mehrab Amiri, Tehran: Vahid. [In Persian]
Loti, Pierre‬ (1993). Vers Ispahan. translated by Badreddin Ketabi, Tehran: Eghbal. [In Persian]
Maraghe’i, Zayn ol-Abedin (2006). Travel Diary of Ebrahim Begç corrected by Mohammad-Ali Sepanlou, Tehran: Aghah. [In Persian]
Mirza Hassan Khan (1963). Geography of Isfahan. compiled by Mohammad Sotodeh, University of Tehran. [In Persian]
Mirza‌Saleh Shirazi (1983). Mirza Saleh Shirazi’s travel report, compiled by Homayoon Shahidi, Tehran: Rah-e No. [In Persian]
Moghadam, Hasan (1922). Jafar Khan came from Farang. Tehran: Farus. [In Persian]
Mohammadi, Manzar; Ahmadi Zavieh, Seyed Saeed Seyed (2018). The Image of Modern Man: A Study on Iranian Men’s Dress Developments in Qajar Period. Social History Studies, 8 (1), 155- 181. Doi: 10.30465/shc.2018.19381.1705 [In Persian]
Morier, James (2006).‌A journey through Persia, Armenia, and Asia Minor, to Constantinople, in the years 1808 and 1809. translated by Abolghasem Serri, Tehran: Tus. [In Persian]
Mostofi, Abdullah (2005). My Biography. Tehran: Zovvar. [In Persian]
Najmabadi, Afsaneh (2005), Women with Mustaches and Men without Beards Gender and Sexual Anxieties of Iranian Modernity, University of‌California‌Press.
Nategh, Homa (1977). European and Europeanism (Farengi and Farengi-mabi). Alefba, (6), 56-72. [In Persian]
Olearius, Adam (1984). Olearius Travelogue. translated by Ahmad Behpou, Tehran: Ebtekar Publishing and Cultural Organization. [In Persian]
Olivier Guillaume Antonie (1992). Reise durch das Turkische reich, Egypten und Persien. corrected by Gholamreza Verahram, Tehran: Ettela‘at. [In Persian]
Orsolle, Ernest (2003). Travelogue of Caucasus and Iran. Tehran: Institute of Humanities And Cultural Studies. [In Persian]
Polak, Jacob Edward (1982). Iran and Iranians: Iran, territory and it’s people, translated by Keikavus Jahandari, Kharazmi Publications. [In Persian]
Pourbakhtiar, Ghaffar, Clothing and its role in reflecting the social differences of the Qajar era based on Bourdieu’s theory of distinction, Historical sociology, 14 (1). ‌Dor: 20.1001.1.23221941.1401.14.1.9.5 [In Persian]
Qazvini,‌Mohammad Shafi (1991). Qazvini law. prepared by Iraj Afshar,Tehran: Talaye. [In Persian]
Reza Qoli Mirza‌Qajar (1994). Travelogue of Rezaghali Mirza Naib ul Eyale. corrected by Asgar farmanfarmayi Qajar, Tehran: Asatir. [In Persian]
Rochechouart, Julien de (1999). Souvenirs d’un Voyage en Perse
Sadiq, Isa (1973-1975). Yadegar-e ‘Omr: Memories of the life of Dr. Isa Sadiq, Tehran: Dehkhoda. [In Persian]
Saham al-Dowleh Bojnurdi,‌Yar Mohammad Khan (1995). Safarnamehaye Saham Al-Dowle Bojnourdi. prepared by Qudratullah Roshani Zafaranloo, Tehran: Elmi Farhangy. [In Persian]
Selected record of drama in İran from the constitutiont revolution to 1925 (first vol) (2002). Compild and research by M.Kouhestani-Nejad, Tehran: İran national archive organization. [In Persian]
Sepehr, Abdolhossein Khan (2007). Mer’at alwaqaye’e Mozaffari. corrected by AbdolhossAin Navaei, Mirase Maktoob Publications. [In Persian]
Sur-e Esrafil, 11 Dhu al-Hijjah 1325/ 15 January 1908 (20). [In Persian]
Tancoigne, J. M (2004). Letters on Persia, and Turkey in Asia. translated by Ali Asghar Saeidi, Tehran: Chechmeh Publications. [In Persian]
Tavakoli Targhi, Mohamad (1990), “Refashioning Iran: Language and Culture during the Constitutional Revolution”, Iranian Studies, Vol.23, no. 1-4.
Wills, Charles James (1989). Iran a Century Ago: Dr. Wills’s Travelogue. translated by Gholam Hossein Gharagoz, Tehran: Eghbal. [In Persian]
Yoshida, Masaharu (1994). Travels of Yoshida Masaharu the first emissary of Japan to Iran in Qajar (1880-81 A.D. period). translated by Hashem Rajabzadeh, Mashhad: Astan Ghods. [In Persian].
Yaghmai, Eqbal (1968). Martyr of freedom: Sayyid Jamal Va’iz Esfahani. Tehran: Tus. [In Persian]
‎Zarrabi‌,‌Abd‌-al-Rahim ( 1999 ). The history of Kashan. prepared by Iraj Afshar, Tehran: Amir Kabir. [In Persian]
Documentation
National Library and Archives of Iran, D. N: 293/000850 and D.N: 293/6465. [In Persian]