پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ - ارتباطات 2008-8760 27 74 2026 06 22 Opportunities and Strategies for Cultural Diplomacy of the Islamic Republic of Iran in the African Continent from the Perspective of the Supreme Leader (Mudhazlah al-Ali) تحلیل محتوای فرصت‌ها و راهبردهای دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قاره آفریقا از منظر مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) 39 76 240612 10.22083/jccs.2026.538379.4077 FA مجید رسولی استادیار گروه ژئوپلیتیک، مرکز مطالعات آفریقا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) m.rasouli@modares.ac.ir 0009-0008-8459-9554 روح الله باصری دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، روابط بین‌الملل، دانشگاه بین‌المللی اهل‌بیت (ع)،تهران، ایران.baserirouhollah@gmail.com 0009-0008-8459-9554 Journal Article 2025 07 31 Introduction: Since the victory of the Islamic Revolution, Africa has occupied a distinct and strategic position in the foreign policy of the Islamic Republic of Iran, a priority consistently emphasized in the statements and directives of the Supreme Leader. As a key dimension of public and cultural diplomacy, cultural relations have been regarded as an important instrument for strengthening Iran›s external engagement and expanding cooperation with African countries. Against the backdrop of Africa›s growing geopolitical importance, abundant natural and human resources, and shared historical experiences of anti-colonial struggle, the continent offers significant opportunities for enhancing Iran›s cultural presence. This study aims to identify and analyze the opportunities and strategic orientations of Iran›s cultural diplomacy toward Africa based on the statements and directives of the Supreme Leader, with the objective of explaining the foundations of Iran›s cultural engagement on the continent.<br>Methods: This study adopts a qualitative descriptive-analytical approach. The empirical data consist of the official statements, speeches, messages, and published works of the Supreme Leader related to cultural diplomacy, international relations, and Africa. The theoretical framework is based on Alexander Wendt›s constructivist theory, which conceptualizes social structures through three interconnected dimensions: semantic (normative and ideational), interest-based, and material structures. The data were analyzed using thematic analysis to identify recurring themes, concepts, and strategic orientations. Data collection relied on documentary sources, including academic publications, official websites, and the official archive of the Supreme Leader›s statements. This methodological approach provides a comprehensive understanding of the ideational and cultural foundations of Iran›s approach to Africa.<br>Findings: The findings indicate that the opportunities for Iran›s cultural diplomacy in Africa can be understood across Wendt›s three structural dimensions.<br>Within the semantic structure, the most significant opportunities include a shared historical memory of colonialism, common anti-hegemonic narratives, the role of Muslim and transnational civic activism, the favorable perception of Iran and the discourse of the Islamic Revolution in parts of Africa, strong religious affinities through devotion to the Ahlul Bayt among many African Muslims, and Iran›s image as a symbol of resistance and scientific self-reliance.<br>Within the interest structure, the analysis identifies opportunities for strengthening Muslim solidarity, expanding cooperation among independent states, promoting mutual capacity-building through scientific, technological, and cultural exchanges, utilizing multilateral institutions such as the African Union and the Organization of Islamic Cooperation (OIC), and pursuing shared strategic interests in regional and international affairs.<br>Within the material structure, Africa›s abundant natural resources, youthful population, economic potential, rich civilizational heritage, the presence of Shiite communities in numerous African countries, and the existing network of Iranian educational and cultural institutions constitute important material assets for expanding cultural diplomacy.<br>Conclusion: The findings suggest that Africa represents a strategically important arena for the Islamic Republic of Iran›s cultural diplomacy. Beyond its material resources, the continent provides substantial ideational and cultural opportunities, including shared anti-colonial experiences, justice-oriented narratives, anti-hegemonic perspectives, and religious and cultural affinities. These commonalities provide a favorable foundation for strengthening cultural engagement and expanding bilateral and multilateral cooperation.<br>From a constructivist perspective, the semantic, interest-based, and material dimensions mutually reinforce the potential for deeper Iran–Africa relations. Existing cultural institutions and educational networks further strengthen the operational capacity of Iran›s cultural diplomacy. The study therefore argues that cultural diplomacy constitutes an important complement to political and economic engagement and can contribute to enhancing Iran›s soft power and long-term relations with African countries. Overall, the findings support the argument that expanding cultural diplomacy with Africa represents a significant strategic opportunity within Iran›s broader foreign policy framework. از ابتدای انقلاب اسلامی، قاره آفریقا در سیاست خارجی ایران جایگاه ویژه‌ای داشته و رهبر معظم انقلاب همواره بر آن تأکید داشته‌اند. ایجاد روابط فرهنگی به‌عنوان بخشی از دیپلماسی فرهنگی، ابزاری برای تحقق و حفظ روابط خارجی است و از اولویت‌های دستگاه سیاست خارجی ایران بوده که منجر به همکاری با کشورهای آفریقایی در سطوح مختلف شده است. ازاین‌رو هدف پژوهش حاضر شناسایی فرصت‌ها و راهبردهای دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران بر مبنای فرمایشات مقام معظم رهبری در قاره آفریقا است که به ایران در راستای تبدیل‌شدن به قدرت تأثیرگذار در آفریقا یاری می‌رساند. یافته‌های تحقیق نشان داد که در بعد ساختار معنایی حاکم بر روابط خاطره استعمار، مقابله با نظام سلطه، تنفر از دولت آمریکا، اهمیت فعالیت مسلمانان و مردم دنیا، محبوبیت و الگو بودن و تأثیر جمهوری اسلامی ایران، پذیرش و استقبال مطلوب کشورهای آفریقایی از گفتمان انقلاب اسلامی در بعد ساختار منافع حاکم بر روابط اتحاد مسلمانان، ایجاد پیمان اسلامی، همکاری کشورهای مستقل با یکدیگر، استفاده از ظرفیت‌های یکدیگر، در بعد ساختار مادی حاکم بر روابط، ثروت غنی و امکانات طبیعی، استعداد انسانی، تمدن و فرهنگ غنی، حضور تعداد زیادی از شیعیان در 27 کشور قاره آفریقا ازجمله فرصت‌های ایران در این قاره است. درنهایت می‌توان بیان نمود توسعه روابط دیپلماتیک فرهنگی با قاره آفریقا می‌تواند برافزایش قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در بعد منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تأثیرگذار باشد ازاین‌رو توجه به این قاره حائز اهمیت بسزایی است. https://www.jccs.ir/article_240612_2bc1fee76f83c2e29e4f9a680a0f97a8.pdf