فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ - ارتباطات

فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ - ارتباطات

رابطه فرهنگ و باروری در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نصیبه اسمعیلی 1
حسین محمودیان 2
حجیه بی بی رازقی نصرآباد 3
1 استاد یار گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران، تهران. ایران
2 استاد تمام گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران. ایران
3 دانشیار جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22083/jccs.2024.474319.3925
چکیده
کشور ایران در چند دهه اخیر با روند تند کاهش باروری مواجه بوده است. کاهش باروری را می‌توان با تغییر در ساختار نگرشی افراد مرتبط دانست، به عبارتی فرهنگ، عناصر و ساختارهای فرهنگی بر فرآیند باروری در کشور ایران تاثیر‌گذار بوده‌اند. فرهنگ دارای سه مولفه مهم شامل: 1) ابعاد شناختی( ارزش‌ها و نگرش‌ها) ؛ 2) ابعاد سازمانی ( هنجارها و قوانین فرهنگی) ؛ 3) ابعاد مادی ( نمادهای فرهنگی) می‌باشد. هدف مقاله حاضر بررسی تاثیر مولفه‌های مهم فرهنگی شامل مولفه‌های شناختی، هنجاری و نمادی بر رفتار باروری در کشور ایران است. در راستای نیل به اهداف فوق، پس از طراحی پرسشنامه خبره ، با بیست نفر از خبره ها مصاحبه و نتایج حاصل از این فرآیند با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از خروجی نرم افزار اکسپرت چویس نشان داد مولفه شناختی فرهنگ به عبارتی شاخص تغییر در ارزشها و نگرشها مهم‌ترین مولفه فرهنگی و نحوه تقسیم کار جنسیتی در منزل، نگرش‌های جنسیتی مساوات طلبانه، تاثیر رسانه‌های مدرن و سیاستهای دولتی مهمترین زیر شاخص‌های فرهنگی تاثیرگذار بر رفتار باروری از دیدگاه خبرگان معرفی شده‌اند. در زمینۀ اجرایی شدن سیاست های افزایش باروری باید توجه داشت که فقط اعمال برنامه اقتصادی نمی‌تواند به تنهایی تاثیر‌گذاری قابل توجه‌ای در افزایش باروری داشته باشد، از اینرو پیشنهاد می‌شود در بسته‌های حمایتی خانواده بعد ارزشی، فرهنگی هم به درستی مورد توجه قرار گرفته و در برنامه‌های حمایتی خانواده گنجانده شوند.
کلیدواژه‌ها
فرهنگ
باروری
ایران
سیاست‌های حمایتی خانواده
روش تحلیل سلسله مراتبی

موضوعات

عنوان مقاله English

The relationship between culture and fertility in Iran

نویسندگان English

Nasibeh Esmaeili 1
Hossein Mahmoudian 2
Hajieh Bibi Razeghi Nasrabad 3
1 Assistant Professor of Demography, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Demography, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Associate Professor of Demography, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Family is the most important social institution in society, serving as the core unit for providing emotional, spiritual, and safe environments for living, interaction, support, and caregiving among its members in the face of various challenges. Amid ongoing family transformations in Iran, behaviors, desires, and intentions regarding childbirth have also undergone significant changes. Studies on the level and trends of fertility in Iran indicate a sharp decline over recent decades. Changes in fertility components can be attributed to shifts in individuals’ cognitive, attitudinal, and psychological structures. Therefore, culture, along with its elements and structures, significantly influences the fertility process in Iran (Shafaed-Din & Cheraghi Kootiani, 2014). Culture affects human behavior and shapes fertility behavior through three pathways: values and attitudes, cultural norms and laws, and cultural symbols.
This article, based on Koeun’s framework-which conceptualizes culture as comprising three components (cognitive, organizational, and symbolic)-examines the influence of these dimensions on women’s fertility behavior. Drawing on expert opinions, particularly those with research experience in this field, can be highly beneficial in identifying and prioritizing cultural factors that influence fertility, especially in the current context where increasing fertility is a pressing concern for Iranian society. The Analytical Hierarchy Process (AHP), developed by Thomas L. Saaty in 1980, is a robust and flexible decision-making technique used to evaluate complex issues across multiple levels. It integrates both objective and subjective assessments through pairwise comparisons and helps analysts organize key aspects of a problem within a hierarchical structure.
In this study, the opinions of 20 experts were utilized, most of whom were university professors and scholars specializing in anthropology, sociology, and demography. In addition, experts with specific knowledge of fertility and those involved in policy-making were consulted. To identify and determine the indicators, both a literature review and expert insights were employed. Furthermore, to refine these indicators, feedback from ten additional experts was incorporated. After finalizing the indicators, a pairwise comparison questionnaire was developed.
This study investigates the impact of the three cultural dimensions on women’s fertility behavior. To achieve this goal, and based on expert input, an appropriate questionnaire was designed and interviews were conducted with knowledgeable individuals. The questionnaire was developed based on the literature and a theoretical framework that considered various theories explaining the cultural dimensions (cognitive, organizational, and symbolic) and their relation to fertility. The questionnaire included four main indicators-values and attitudes, cultural norms and laws, cultural symbols, and ethnicity-and 16 sub-indicators. It was completed by 20 academic experts and policymakers involved in demographic issues.
The results, analyzed using Expert Choice software (version 11), revealed that the “values and attitudes” indicator had the highest weight (0.309), making it the most influential cultural factor affecting fertility behavior. It was followed by “cultural symbols” (0.304), “norms and laws” (0.233), and “ethnicity” (0.155). Based on these results, key strategies are proposed to curb the steep decline in fertility and promote higher fertility rates in Iran. The primary focus should be on transforming societal values and attitudes, particularly concerning gender role division and the promotion of egalitarian perspectives, which ranked highest among cultural factors.
Although women’s employment and education levels have risen, they do not constitute the primary barriers to fertility, as women are actively participating in both spheres. However, the conflict between family responsibilities and professional duties, the pressure of multiple roles, cultural expectations, and the lack of supportive policies must all be addressed. It is recommended that independent governmental agencies be established to implement measures such as providing paternity leave during childbirth, offering affordable and trusted childcare facilities at workplaces, and granting additional wages or benefits for domestic helpers to assist with household tasks at least once a month.
Changing cultural attitudes takes time, but media can play a pivotal role in normalizing gender equality and shared household responsibilities. Ultimately, effective fertility-promoting policies should be comprehensive, integrating both economic and cultural dimensions.

کلیدواژه‌ها English

Culture
Fertility
Iran
Family support policies
Analytic Hierarchy Process (AHP)
آذر، عادل (1399). تصمیم‌گیری کاربردی، چاپ اول، انتشارات نگاه دانش.
آذر، عادل و علی رجب‌زاده (1381) . تصمیم‌گیری کاربردی، چاپ اول، نگاه دانش.
اصغرپور، محمدجواد (1381)، تصمیم‌گیری و تحقیق عملیات در مدیریت، چاپ دهم، انتشارات دانشگاه تهران.
اصغرپور، محمدجواد (1385)، تصمیم‌گیری‌های چند معیاره، چاپ چهارم، انتشارات دانشگاه تهران.
اسمعیلی، نصیبه و حجیه بی‌بی رازقی نصرآباد (1403)، بررسی تاثیر تقسیم‌کار جنسیتی در منزل بر رفتار باروری زنان با استفاده از شبیه‌سازی عامل‌بنیان، زن در توسعه و سیاست، 22 (4)، 915-891.
https://doi.org/10.22059/jwdp.2024.381114.1008472
اسمعیلی، نصیبه (1402)، پیش‌بینی روند تغییرات در تعداد موالید و نسبت جنسی در بدو تولد در کشور ایران: تحلیل سری زمانی، بررسی مسائل اجتماعی ایران، 14 (1)، 233-258.       doi:10.22059/ijsp.2023.95165
اسمعیلی، نصیبه و محمدجلال عباسی شوازی (1402). پیش‌بینی تغییر رفتار باروری زنان در استان تهران بر اساس رویکرد فرهنگی با استفاده از مدل‌سازی عامل بنیان، فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ ارتباطات، 24(62)، 41-83.                                                                   https://doi.org/10.22083/jccs.2023.362341.3654
بگی، میلاد، صادقی، رسول و علی حاتمی (1400)، تمایل به فرزندآوری در ایران: تعیین‌کننده‌ها و محدودیت‌ها، فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ ارتباطات، 1 (4)، 59-79.                      doi: 10.22083/scsj.2022.149113
اسمعیلی، نصیبه و حجیه بی‌بی رازقی نصرآباد (1402). بررسی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر افزایش سن ازدواج با تمرکز بر الزامات و بایسته‌های سیاستی. فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، 12 (5)، 152-170.
 doi: 10.22034/scs.2023.399237.1449
تقوایی‌فرد، لیلا؛ کریمی، مجیدرضا و کرامت‌اله راسخ (1398). تأثیر مصرف رسانه‌ای بر نگرش زنان به فرزندآوری در شهر جهرم، پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، 8(15)، 67-87.    doi:‌10.22084/csr.2020.19808.1691
تقی‌زاده یزدی، محمدرضا، طهماسبی، رضا، امامت، میر سیدمحمد محسن و علیرضا دهقان (1397). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر جذب و نگهداشت استعدادها با استفاده از رویکرد فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (مطالعه موردی دانشگاه تهران)، مدیریت فرهنگ‌سازمانی، 16(1)، 89-115.
 https://doi.org/10.22059/jomc.2018.105971.1006075
حسینی جبلی، سیدمیر صالح (1400). نقش مساجد در پیشگیری از کاهش جمعیت، اسلام و مطالعات اجتماعی، (4) 8، 90-118.                                                                           doi: 10.22081/jiss.2021.59555.1734
خدیوزاده، طلعت و مروارید ایرانی (1397). ارتباط بین باورهای دینی و رفتارهای باروری در زنان سنین باروری شهر مشهد در سال 1395، مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، (28)، 144، 133-167. 
 URL:‌http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-10531-fa.html.
خلج آبادی فراهانی، فریده (1396). نقش نگرش و تقسیم‌کار جنسیتی در ترجیحات و نیات باروری زنان و مردان شهر تهران، مطالعات جمعیتی، 3 (1)، 95-125.
دری نجف‌آبادی، زهرا، مهرآرا، محسن، غفاری، فرهاد و هژبرکیانی، کامبیز (1401). بررسی تأثیر اشتغال زنان بر باروری، مدلسازی اقتصادسنجی، 7 (2)، 153-181.                      doi: 10.22075/jem.2022.26483.1709
دوراهکی، احمد و رضا نوبخت (1399). تأثیر نابرابری جنسیتی بر قصد فرزند آوری زنان بوشهر، زن در توسعه و سیاست، 18 (1)، 151ـ172.                                https://doi.org/10.22059/jwdp.2020.294291.1007761
رستگار خالد، امیر و میثم محمدی (1394). تغییرات فرهنگی و اُفت باروری در ایران (برپایه تحلیل ثانوی داده‌های پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان)، جامعه‌شناسی کاربردی، 26 (58)، 159-180.
رازقی نصرآباد، حجیه بی‌بی (1394). مرور مطالعات مرتبط با باروری پایین در ایران. موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور.
سرائی، حسن و پگاه روشان شمال (1391). سنجش عوامل اجتماعی مؤثر بر نگرش زنان باردار نسبت به سقط عمدی، زن در توسعه و سیاست، 10 (2)، 5-23. 
سایت صنایع بیست (1402). قابل دسترس در:                                                                 https://sanaye20.ir/
شرف‌الدین، سید حسین و اسماعیل چراغی کوتیانی (1393). نقش فرهنگ و ساختارهای فرهنگی در تحولات جمعیتی، معرفت فرهنگی و اجتماعی، 6 (1)، 51-78. 
شجاعی، جواد و بهجت یزدخواستی (1396). مرور سیستماتیک مطالعات کاهش باروری در دو دهۀ اخیر، ‌مطالعات راهبردی زنان، 19 (75)، 137-159.
صادقی، رسول (1395). تحلیل بسترهای اجتماعی فرهنگی کاهش باروری در ایران، راهبردی اجتماعی، فرهنگی، 5(30)، 217-246. 
صیفوری طغرالجردی، بتول؛ حسنی در میان، غلامرضا؛ مجدی، علی‌اکبر و مهدی کرمانی (1398). واکاوی و تحلیل تعیین‌کننده‌های باروری: فراتحلیلی از تحقیقات موجود،‌‌علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، 16 (2)، 113-145.‌                                                                         https://doi.org/10.22067/jss.v16i2.79976
صادقی، رسول و نصیبه اسمعیلی (1399). تحلیل چندسطحی همبسته‌های فردی و استانی باروری در ایران، مطالعات راهبردی زنان، 23 (90)، 65-37.                                   doi: 10.22095/jwss.2021.224036.2302
عنایت، حلیمه و لیلا پرنیان (1392)، مطالعه رابطه جهانی شدن فرهنگی و گرایش به فرزندآوری، زن و جامعه (جامعه‌شناسی زنان)، 2(4)، 109-136.
عباسی شوازی، محمدجلال و نصیبه اسمعیلی (1401). شبیه سازی رفتار باروری زنان استان تهران با استفاده از رویکرد مدلسازی عامل بنیان، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، 7 (33)، 7-111.
doi:10.22034/jpai.2023.559267.1241
عسگری ندوشن، عباس و محمدجلال عباسی شوازی (1384). تغییرات خانواده و کاهش بارورری در ایران مطالعه موردی استان یزد، نامه علوم اجتماعی، 25: 75-25.
عباسی شوازی، محمدجلال و نصیبه اسمعیلی . (1400). معرفی مدلسازی عامل بنیان در تبیین باروری پایین، دو فصلنامه مطالعات جمعیتی، 7 (1)، 257-292.               https://doi.org/10.22034/jips.2021.263638.1091
عباسی شوازی، محمدجلال و نصیبه اسمعیلی (1400). رسانه، فرهنگ‌سازی و باروری: شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر باروری با استفاده از رویکرد فرایند تحلیل سلسله‌مراتب، مطالعات راهبردی فرهنگ، 1 (1)، 7-47.
doi: 10.22083/scsj.2021.136357
عباسی شوازی، محمدجلال و نصیبه اسمعیلی . (1399). سیر تکاملی جمعیت‌شناسی از ابتدا تا ظهور مدل‌سازی عامل محور، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، 15 (30)، 7-40.
doi:http//dx.doi.org/10.22034/jpai.2021.521779.1173
عباسی، آمنه؛ صادقی، رسول؛ ملکی، امیر و قادر بالاخانی (1401). فراتحلیل پژوهش‌های مرتبط با عوامل تأثیرگذار بر نگرش‌ها، تمایلات و قصد باروری در ایران، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 14(4)،
63-92.‌                                                                                  https://doi.org/10.22035/isih.2021.4546.4509
علیزاده اقدم، محمد باقر؛ آقایاری هیر، توکل؛ سلطانی بهرام، سعید و نسرین انصاری اوزی (1401)، تبیین ارتباط مصرف رسانه‌ای و دینداری با رفتار باروری زنان (مورد مطالعه: زنان متأهل 15-49 ساله، شهر تبریز)، جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، 4 (1)، 83-100.                      doi: https://doi.org/10.34785/J016.2022.008
فتحی، الهام، جاوید، نور محمد و مجتبی نصیری‌پور (1401). روند باروری در ایران از سال 1396 تا 1400، گزارش تهیه شده در جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران.
فراش خیالو، نورالدین، رمضی، نگار و رسول صادقی (1399). تعیین‌کننده‌های اجتماعی و فرهنگی نگرش دانشجویان به سقط‌جنین، مطالعات راهبردی زنان، 87(27)، 109-130.
doi: 10.22095/jwss.2020.208964.2173
فروتن، یعقوب و ربابه اشکاران (1397). بررسی جمعیت شناختی و فرهنگی - اجتماعی ترجیح جنسیتی در ایران، جامعه‌شناسی کاربردی، 29 (4)، 59-78.                                      doi: 10.22108/jas.2018.104836.1134
قدسی‌پور، سیدحسن (1382). مباحثی در تصمیم‌گیری چند معیاره، چاپ اول، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
قدسی‌پور، سیدحسن (1384). فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی، چاپ چهارم، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
قربانی، بدیع؛ اسماعیلی، سمیه تاجیک و سروناز تربتی (1401). رابطه میان میزان و نوع مصرف رسانه‌ای (رادیو و تلویزیون)، با مهارت‌های زندگی شهروندان تهرانی، فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ و ارتباطات، (58) 23، 329-364.                                                         doi: 10.22083/jccs.2021.271473.3283
کاظمی‌پور، شهلا (1400)، تغییرات فرهنگی و تحول خانواده معاصر با تأکید بر ازدواج و فرزندآوری، فصلنامۀ رهپویۀ ارتباطات و فرهنگ، 1(1)، 7-21.                                  doi: 10.22034/rcc.2021.248914
کاظمی، سیمین (1399)، روند تغییر نسبت جنسی تولد و حذف دختران: زمینه‌ها و عوامل، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 15(13)، 289-320.                       doi: 10.22034/jpai.2021.521242.1171
کاوه فیروز، زینب؛ عباسی شوازی، محمد جلال؛ سراج زاده، سید حسین و نگار رمضی (1400). رابطه دینداری و ارزش‌های خانواده با تمایلات و قصد فرزندآوری در میان زنان متأهل شهر تهران، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 10(2)، 587-623.                                      doi: 10.22059/jisr.2020.302336.1064 
کنعانی، محمدامین و سعادت بخشی (1393). گسترش فردگرایی و مسئله کم‌فرزندآوری: مطالعه‌ای در شهر رشت. نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 9(18)،1-25.
منصوریــان، محمدکریــم و اعظــم خوشــنویس (1385)، ترجیحــات جنســی و گرایــش زنان همســردار به رفتــار باروری: مطالعه موردی شــهر تهران، مجله علوم اجتماعی و انســانی شیراز، (2)24، 129-146.
محمودیان، حسین؛ کوچانی اصفهان، مسعود و سعید مقدس (1394)، مصرف رسانه، مدیریت بدن و رفتار باروری، راهبرد فرهنگ، 34: 173-196.
ملتفت، حسین، نواح، عبدالرضا و زهرا ترکی هرچگانی (1401)، رابطه الگوی مصرف رسانه‌ای با تغییر رفتار باروری در میان زنان همسردار شهر اهواز، تداوم و تغییر اجتماعی، (1) 2: 331-345.
doi: 10.22034/jscc.2022.2752
مرادی، هادی و محمد دولتخواه (1401). علل و پیامدهای تک‌فرزندی در ایران، معرفت، 31 (12)، 66-79. 
محمودی، محمدجواد و جواد شجاعی (1403). تحولات جمعیتی: رشد جمعیت، باروری و آینده آن، ساختار سنی، ازدواج و طلاق، موسسه تحقیقات جمعیت کشور.
نجاتیان، محمدحسین؛ شریفی، منصور؛ ابراهیم‌پور، محسن؛ زنجانی، حبیب‌الله و علی بقائی سرابی (1398)، ملاحظاتی در نقد گذار دوم جمعیت شناختی با نگاه به ایران، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 27(14)،
 85-113.                                      doi: 10.22034/jpai.2020.43640
نیازی، محسن، تورنچی‌پور، فاطمه، نوروزی، میلاد و اسماء عسگری کویر (1395)، فراتحلیل عوامل اجتماعی مؤثر بر باروری در ایران، برنامه‌ریزی توسعه و رفاه اجتماعی، 7 (29)، 69-119. 
 doi: 10.22054/qjsd.2016.7886
Azar, A. (2020), Applied decision making (MADM approach), Negah Danesh Publications. [In Persian]
Azar, A., & Rajab-Zadeh, A. (2002), Applied Decision Making, Negah Danesh Publications. [In Persian]
Asghar-Pour, M. J. (2002), Decision Making and Operations Research in Management, Tehran University Press, 10th Edition. [In Persian]
Asghar-Pour, M. J. (2006), Multi-criteria decision making, Tehran University Press, 4th edition. [In Persian]
Abbasi-Shavazi, M. J; McDonald, P., & Hosseini-Chavoshi, M. (2009). The Fertility Transition in Iran, Revolution and Reproduction, Cham: Springer. doi:10.1007/97 8-90-481-3198-3
Asgari- Nadushan, A., & Abbasi Shavazi, M, J. (2005), family changes and fertility decline in Iran, a case study of Yazd province, Journal of Social Sciences, 25: 25-75. [In Persian]
Abbasi-Shavazi, M. J., & Esmaeili, N. (2021). Media, Culturalization and Fertility: Identifying and Ranking Factors Affecting Fertility Using Analytical Hierarchy Process Approach.‌Strategic Studies of Culture,‌1(1), 7-46. doi: 10.22083/scsj.2021.136357. [In Persian]
Alizadeh Aghdam, M. B., Agayari-Hir, T., Soltani, S., & Ansari, N. (2022). Investigating the Relationship between Religiosity and Media Consumption with Women’s fertility Behavior (Case Study: Married Women aged 15-49 in Tabriz).‌Sociology of Culture and Art,‌4(1), 100-83.doi: https://doi.org/10.34785/J016.2022.008. [In Persian]
Abbasi-Shavazi, M. J. & Esmaeili, N. (2022). Simulation of Women’s Fertility Behavior in Tehran Province Using Agent-Based Modeling Approach.‌Journal of Population Association of Iran,‌17(33), 77-111. doi: 10.22034/jpai.2023.559267.1241. [In Persian]
Abbasi, A., Sadeghi, R., Maleki, A., & Balakhani, G. (2022). A meta-analysis of factors related to fertility attitudes, desires, and childbearing intentions in Iranian studies.‌Interdisciplinary Studies in the Humanities,‌14(4), 63-92. doi: 10.22035/isih.2021.4546.4509
Abbasi-Shavazi, M. J. & Esmaeili, N. (2020). The evolutionary path of demography from the beginning to the emergence of agent-based modeling.‌Journal of Population Association of Iran,‌15(30), 7-40. doi: 10.22034/jpai.2021.521779.1173. [In Persian]
Abbasi-Shavazi, M. J. & Esmaeili, N. (2022). Introduction of Agent-Based Modeling in Explaining Low Fertility.‌Iranian Population Studies,‌7(1), 257-292. doi: 10.22034/jips.2021.263638.1091[In Persian]
Baudin, T. (2015). Religion and fertility: The French connection, Demographic Research 32(13): 32 (13), 397-420; DOI: 10.4054/DemRes.2015.32.13
Billari, F.C.; Giuntella, O. & Stella, L. (2019). Does broadband Internet affect fertility? Population Studies, (3)73: 297-316. DOI:‌10.1080/00324728.2019.1584327 ‌
Bein, C., Gauthier, A.H., & Mynarska, M. (2021). Religiosity and Fertility Intentions: Can the Gender Regime Explain Cross-Country Differences? European Journal of Population, 5; 37(2):443-472. https://doi.org/10.1007/s10680-020-09574-w
Buber-Ennser, I., & Berghammer, C. (2021). Religiosity and the realisation of fertility intentions: A comparative study of eight European countries, Population Space and Place, 27(6):1-25. https://doi.org/10.1002/psp.2433
Balbo, N., Billari, F.C., & Mills, M. (2013). Fertility in Advanced Societies: A Review of Research, Eur J Population, 29 (No), 1-38. https://doi.org/10.1007/s10680-012-9277-y
Baby, S, (2013), AHP Modeling for Multicriteria Decision-Making and to Optimise Strategies for Protecting Coastal Landscape Resources, International Journal of Innovation, Management and Technology,4(2):218-227 . DOI: 10.7763/IJIMT.2013.V4.395.
Brinton, M.C., & Zhou, Y. (2019). Low Fertility in Japan: An Agent-Based Modeling Approach, Annual meeting Population Association of America, 10-13 April, Austin, America.
Bagi, M., Sadeghi, R., & Hatami, A. (2022). Fertility intentions in Iran: Determinants and limitations.‌Strategic Studies of Culture,‌1(4), 59-80. doi: 10.22083/scsj.2022.149113,[In Persian]
Dorri -Najafabadi, Z., Mehrara, M., Ghaffari, F., & Hojabr Kiani, K. (2022). Investigating the Impact of Women’s Employment on Fertility.‌Journal of Econometric Modelling,‌7(2), 153-181. doi: 10.22075/jem.2022.26483.1709. [In Persian]
Dantis, C., Rizzi, E.L., & Baudin T. (2023). The Association between Religiosity and Fertility Intentions via Grandparenting: Evidence from GGS Data, European Journal of Population, 39(1): 2-24. https://doi.org/10.1007/s10680-023-09652-9
Dorahaki, A., & Nobakht, R. (2020), The Influence of Gender Equality within the Family on Fertility Intention of Women in Urban Areas of Bushehr Province, Woman in Development and Politics, 18 (1): 151-172. https://doi.org/10.22059/jwdp.2020.294291.1007761. [In Persian]
Esmaeili, N., & Abbasi-Shavazi, M. J. (2023). Prediction of Women’s Fertility Behavior in Tehran Province Based on Cultural Approach Applying Agent-based Modeling.‌Journal of Culture-Communication Studies,‌24(62), 41-83. doi: 10.22083/jccs.2023.362341.3654. 
[In Persian]
Esmaeili, N., & Razeghi -Nasrabad, H. B. (2023). Investigation and ranking of the factors affecting the increase in the age of marriage, focusing on policy requirements.‌Socio-Cultural Strategy,‌12(5), 107-152. doi: 10.22034/scs.2023.399237.1449. [In Persian]
Esmaeili, N. & Razeghi Nasrabad, H. B. (2024). Examining the Impact of Gender Division of Labor at Home on Women’s Reproductive Behavior Using Agent-Based Simulation.‌Woman in Development & Politics,‌22(4), 891-915. doi: 10.22059/jwdp.2024.381114.1008472[In Persian]
Esmaeili, N., &Abbasi-Shavazi, M.J. (2024), Impact of family policies and economic situation on low fertility in Tehran, Iran: A multi-agent-based modeling, Demographic Research, 51: 107-154. 10.4054/DemRes.2024.51.5
Esmaeili, N., & Abbasi-Shavazi, M.J. (2024), Forecasting number of births and sex ratio at birth in Iran using deep neural network and ARIMA: implications for policy evaluations, Journal of Population Research, 41 (4): 26-47. DOI: 10.1007/s12546-024-09348-9.
Esmaeili, N. (2023). Predicting the trend of changes in the number of births and the sex ratio at birth in Iran: Time series analysis.‌Journal of Social Problems of Iran,‌14(1), 233-258. doi: 10.22059/ijsp.2023.95165[In Persian]
Enayat, H., & Parnian, L. (2013). The Study of Cultural Globalization and Tendency to Fertility.‌Quarterly Journal of Woman and Society,‌4(2), 109-137. [In Persian]
Edwards, M. E. (2002), Education and Occupations: Reexamining the Conventional Wisdom about Later First Births among American Mothers, Sociological Forum, 17: 423-443. https://doi.org/10.1023/A:1019679023616
Fent, T; Diaz, B., & Prskawetz, A (2013). Family policies in the context of low fertility and social structure, Demographic Research, 29(37): 963-998. doi: 10.4054/DemRes.2013.29.37
Fathi, E, Javaid, N. M., & Nasiripour, M. (2022). Fertility trends in Iran from 2017 to 2021, a report prepared in Population, Labor and Census of Iran Statistics Center. [In Persian]
Farash Kheialo, N., Ramzi, N., & Sadeghi, R. (2020). Social and cultural determinants of students’ attitudes toward abortion.‌Women’s Strategic Studies,‌22(87), 109-130. doi: 10.22095/jwss.2020.208964.2173. [In Persian]
Goldscheider, C., & Uhlenberg, P.R. (1969). Minirity Group Status and Fertility, American Journal of Sociology, 74 (4): 361-372.
Ghorbani, B., Tajik. Esmaeili, S., & torbati, S. (2022). Relationship between the Amount and Type of Media Consumption (Radio and Television) with the Life Skills of Tehran Citizens.‌Journal of Culture-Communication Studies,‌23(58), 329-364. doi: 10.22083/jccs.2021.271473.3283. [In Persian]
Hosseini, J., & Saleh. S.M. (2021), The Role of Mosques in Preventing Population Decline. Journal of Islam and Social Studies, 8(32), 89-118. doi: 10.22081/jiss.2021.59555.1734. [In Persian]
Hornik, R., & McAnany, E. (2001).Theories and Evidence: Mass Media Effects and Fertility Change, Communication Theory, 11(4): 454-471.‌DOI.org/10.1111/j.1468-2885.2001.tb00253.x
Hammel, E.A. (1990). A Theory of Culture for Demography, Population and Development Review, 16 (No): 455- 485. doi.org/10.2307/1972832.
Inglehart, R. & Baker, W. (2000) Modernization, Cultural Change, and the Persistence of Traditional Values. American Sociological Review, 65, 19-51. DOI: 10.2307/2657288
Inglehart, R. (1971). The Silent Revolution in Europe: Intergenerational Change in Post-industrial Societies. American Political Science Review, 65: 991-1017.
Kramer, S. (2021). Religious Composition of India, Pew Research Center: 1-47. https://www.pewresearch.org/
Khadivzadeh, T., & Irani, M. (2016) Religious Beliefs and Fertility Behavior among Women of Reproductive Age in Mashhad, Iran 2016. Mazandaran Univ Med Sci; 28 (167):133-144. URL:‌http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-10531-fa.html
Khalajabadi - Farahani, F. (2017) Role of gender beliefs and gender division of domestic labor in fertility preferences and intentions among men and women in Tehran. Population Studies, 3 (1), 95-129 [In Persian].
Kazemi- pour, S. (2021). Cultural change and the evolution of the contemporary family With Emphasis on Marriage and Childbearing.‌Strategic communication studies,‌1(1), 7-22. doi: 10.22034/rcc.2021.248914. [In Persian]
Kazemi, S. (2020). Trend of change in the sex ratio at birth in Iran: factors and contexts.‌Journal of Population Association of Iran,‌15(30), 289-320. doi: 10.22034/jpai.2021.521242.1171. [In Persian]
Kaveh Firouz, Z., Abbasi-Shavazi, M. J., Serajzadeh, S. H., & Ramazi, N. (2021). The Relationship between Religiosity and Family Values with Fertility Desires and Intention among Married Women in Tehran.‌Quarterly of Social Studies and Research in Iran,‌10(2), 587-623.doi: 10.22059/jisr.2020.302336.1064. [In Persian]
Kanani, M. A., & Bakshi, S. (2013). Pread of individualization and the problem of childbearing reduction: a study in the city of Rasht.‌Journal of Population Association of Iran,‌9(18), 1-25. [In Persian].
Lesthaeghe, R. (2010). The Unfolding Story of the Second Demographic Transition, Population and Development Review; 36:211-51. ‌DOI: 10.1111/j.1728-4457.2010.00328
Lesthaeghe, R.J. (2022). The second demographic transition: also a 21st century Asian challenge? China Population and Development Studies, 6(No): 228-236. doi.org/10.1007/s42379-022-00119-8
Mansouriyan, M. K., & Khoshnavis, A. (2006), Sexual preferences and fertility behavior of married women: a case study of Tehran, Shiraz Journal of Social and Human Sciences, (2) 24, 129-146. [In Persian]
Mahmoudian, H., Kochani -Isfahani, M., & Moqadas, S. (2015). Consumption of Media, Body Management and Pregnancy Behavior (A Study of Women Teachers in Yasuj).‌Strategy for Culture,‌8(31), 173-196. [In Persian]
Moltafet, H., Navah, A., & Torki, Z. (2022). The Relation between Media Consumption Pattern and Change in Fertility Behavior of Married Women in Ahvaz, Iran.‌Journal of Social Continuity and Change (JSCC),‌1(2), 331-345. doi: 10.22034/jscc.2022.2752. [In Persian]
Moradi, H., & Dolatkhah, M. (2021), causes and consequences of single child in Iran, Marafet, 31 (12), 79-66. [In Persian]
McQuillan, K. (2004). When Does Religion Influence Fertility? Population and Development Review، 30 (1):26. ‌doi.org/10.1111/j.1728-4457.2004.00002.x
McNicoll, G. (2001). Fertility: Institutional and Political Approaches. In: International Encyclopedia of the Social and Behavioral Science (Ed.by N.J.Smelser and P.B.Baltes), Elsevier Science Ltd.Great Britain.
McNicoll, G. (1980). Institutional Determinants of Fertility Change, Population and Development Review 6 (3):441-462. https://doi.org/10.2307/1972410.
Mills, M., Mencarini, L., Tanturrini, M. L., & Begall, K. (2008) Gender equity and fertility intentions in Italy and the Netherlands. Demographic Research, 18 (1), 1-26. doi:10.4054/DemRes.2008.18.1
Mutumba, M. (2022). Mass media influences on family planning knowledge, attitudes and method choice among sexually active men in sub-Saharan Africa, National Library of Medicine, 17(1): 1-20. DOI.org/10.1371
Mahmoudi, M. J., & Shojaei, J. (2024), Demographic developments: population growth, fertility and its future, age structure, marriage and divorce, National Population Research Institute.
Nejatian, M. H., Sharifi, M., Ebrahim-pour, M., Zanjani, H., & Baghaei-Sarabi, A. (2019). Some Critical Considerations on the Second Demographic Transition with a Look on Iran.‌Journal of Population Association of Iran,‌14(27), 85-113. doi: 10.22034/jpai.2020.43640. [In Persian]
Neizi, M., Torenjipoor, F., Noruzi, M., & Asgarikaveri, A. (2016). Meta-Analysis of Social Factors Affecting Fertility in Iran,‌Social Development & Welfare Planning,‌7(29), 69-119. doi: 10.22054/qjsd.2016.7886. [In Persian]
Ning, C., Wu, J., Ye, Y., Yang, N., Pei, H., & Gao, H (2022), How Media Use Influences the Fertility Intentions Among Chinese Women of Reproductive Age: A Perspective of Social Trust, Public Health, 10(No): 1-12.
Osborne, D., Huang, Y., Overall, N.C., Sutton, R.M., Petterson, A., Douglas, K.M., Davies, P.G., & Sibley, C.G (2022), Abortion Attitudes: An Overview of Demographic and Ideological Differences, Political Psychology, 43(No): 30-76.‌https://doi.org/10.1111/pops.12803
Qudsipour, S. H. (2003), Hierarchical Analysis Process, Amirkabir University of Technology Publications, 4th edition. [In Persian].
Qudsipour, S. H. (2005), Discussions in multi-criteria decision making, Amirkabir University of Technology Publications, first edition. [In Persian]
Rindfuss, R. R., & Choe, M. K. (2015). Low Fertility, Institutions, and their Policies: Variations across Industrialized Countries; Springer, International Publishing Switzerland.
doi: 10.1007/978-3-319-32997-0.
Rastagar- Khaled, A. (2004), Work/family relationship: gender differences in social support, Woman in Development and Politics, 2 (2), 55-75. [In Persian]
Razeghi Nasrabad, H.B.B. (2015). Review of studies related to low fertility in Iran. Institute for Comprehensive and Specialized Population Studies and Management. [In Persian]
Razeghi Nasrabad. H.B.B, & Abbasi-Shavazi, M.J. (2020). Ideal Fertility in Iran: A Systematic Review and Meta-Analysis, International Journal of Women’s Health and Reproduction Sciences, 8(1): 10-18. DOI:‌10.15296/ijwhr.2020.02
Razeghi Nasrabad H.B.B, & Alimondegari, M. (2019). Gender Preference and its Influence on Fertility Intention in the low-Fertility Context of Tehran, Iran.‌Journal of Midwifery and Reproductive Health,‌7(4), 1972-1980. doi: 10.22038/jmrh.2019.38096.1422
Sarayi, H., & Roshanshomal, P. (2012). Examining Social Factors Affecting Pregnant Women’s Attitude towards Induced Abortion.‌Woman in Development & Politics,‌10(2), 5-23. doi: 10.22059/jwdp.2012.28685. [In Persian]
Industries website 2023, accessible at: https://sanaye20.ir/
Sharafuddin, S. H., & Chiraghi Kotiani, I. (2013), The role of culture and cultural structures in demographic changes, Cultural and Social Knowledge, 6 (1), 51-78. [In Persian]
Sadeghi, R. (2016). Analysis of the Socio-cultural Contexts of Fertility Decline in Iran.‌Socio-Cultural Strategy,‌5(3), 217-246. [In Persian]
Sadeghi, R., & Esmaeili, N. (2021). Multilevel Analysis of Individual and Provincial-level Correlates of Fertility in Iran.‌Women’s Strategic Studies,‌23(90), 37-65.
doi: 10.22095/jwss.2021.224036.2302. [In Persian]
Saaty, T, L (1987). The Analytical hierarchy process-what is and how it is used, Mat/d Modelling, 9(3), 161-176. https://doi.org/10.1016/0270-0255(87)90473-8
Seifoori Toghroljerdi, B., Hassani Darmian, G., Majdi, A., & Kermani, M. (2020). Analyzing Fertility Indicators: A Meta-Analysis of Existing Literature.‌Ferdowsi University of Mashhad Journal of Social Sciences,‌16(2), 145-113. doi: 10.22067/jss.v16i2.79976[In Persian]
Saadati M. (2018). A cross sectional study of Iranian women and sex preference for children. International Journal of Applied Behavioral Sciences. 4(3):1-9. https://doi.org/10.22037/ijabs.v4i3.18802
Taghvayi -fard, L., Karimi, M., & Rasekh, K. (2020). The Effect of the Media Using on Women’s Attitude toward childbearing, Jahrom.‌Two Quarterly Journal of Contemporary Sociological Research,‌8(15), 67-87. doi: 10.22084/csr.2020.19808.1691. [In Persian]
Taghizadeh -Yazdi, M. R., Tahmasebi, R., Emamat, M. S. M. M., & Dehghan, A.R. (2018). Identification and Ranking of Effective Factors on Talent Attraction and Maintain Using Analytic Hierarchy Process Approach (Case study: University of Tehran).‌Organizational Culture Management,‌16(1), 89-115. doi: 10.22059/jomc.2018.105971.1006075. [In Persian]
Van de Kaa, D. J. (1997). Options and sequences Europe’s demographic patterns, Australian Population Association, 14 (1): 1-30.
Yaghoob, F., & Ashkaran, R. (2018). Demographic and Socio-Cultural Study of Gender Preference in Iran.‌Journal of Applied Sociology,‌29(4), 59-78. doi: 10.22108/jas.2018.104836.1134. [In Persian]
Yang, Z. (2016). An Agent-Based Dynamic Model of Politics, Fertility and Economic, Journal of Systemics Cybernetics and Informatics,(4): 99-103.