موانع ساختاری و حرفه‌ای نظارت رسانه‌ای برکنش دولت در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشگاه مطالعات علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

هدف اصلی این مقاله، شناسایی و تحلیل موانع ساختاری و حرفه­ای فراروی نظارت و دیده‌بانی رسانه‌ای برکنش­های دولت و سازمان­های دولتی در ایران است. در این مطالعه برای جمع­‌آوری اطلاعات از روش کیفی (مصاحبه عمیق با روزنامه­نگاران باتجربه و متخصصان روابط عمومی) و از شیوۀ نمونه‌گیری هدفمند، برای انتخاب نمونه­‌ها استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که مهم‌ترین موانع فرهنگی شامل «پنهان‌کاری و هراس از شفافیت در فرهنگ ایرانی، استقبال از تمجید و ستایش و هراس از انتقاد در میان ایرانیان»، مهم‌ترین موانع سیاسی، شامل «اسرارگرایی در رسانه براثر سایه سنگین سیاست، برخورد سیاسی با رسانه­ها، کارکرد حزبی رسانه­ها، مدیریت رسانه­ها توسط افراد سیاسی»، مهم‌ترین موانع حقوق و قانونی شامل «لزوم دریافت مجوز برای فعالیت­‌های رسانه­ای، گستردگی استثنائات و خطوط قرمز اطلاع­رسانی، نبود تعریفی روشن از جرم مطبوعاتی»، مهم‌ترین موانع اقتصادی «حضور دولت در اقتصاد رسانه، تطمیع خبرنگاران، نابرابری فضای رقابت بین رسانه­های دولتی و غیردولتی»، مهم‌ترین موانع درون سازمان­‌های دولتی شامل «نگاه مالکانه سازمان­‌های دولتی به اطلاعات سازمانی، بسته بودن جلسات ادارات دولتی بر روی رسانه­ها، تلقی هجمه‌گرایانۀ و مچ­گیرانه مدیرانِ سازمان‌ها از انتقاد رسانه­‌ها» و مهم‌ترین موانع درون رسانه­ای شامل «خودسانسوری رسانه­ها، وجود افراد جوان و بی‌تجربه در رسانه­ها، عدم آشنایی با روزنامه‌نگاری تحقیقی، غلبه رویکرد رویدادمحوری بر فرایند محوری در رسانه‌­ها» بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural and Professional Obstacles of Media Monitoring on Government in Iran

نویسنده [English]

  • mansour saei
Assistant Prof. in Communication Science, Institute for Humanities and Cultural Studies.
چکیده [English]

The main aim of the current paper is to identify and analyze the "structural" and "professional" obstacles of media monitoring over the government and governmental organizations of Iran. This research is a kind of applied-exploratory study. The study has applied qualitative method (in-depth interview with journalists and public relations professionals), for data gathering and purposive sampling method for selecting samples. Research results show that the most important cultural obstacles are "secrecy" and "fear" of transparency in Iranian culture, acclaim of praise, the fear of criticism among Iranians. Political obstacles are secrecy in the media due to the heavy shadow of politics, the government officials’ attitude toward the media as a tool serving their purposes, the government intervention in all of media affairs, media mostly belonging to the government, political treatment of the media, the partisan functionality of the media, and the politician’s engagement in the media management. Also the most important legal obstacles are the need to obtain a license for media activities, the breadth of exceptions and red lines of informing, and the most important economic obstacles are the government's presence in the media economy, lack of financial independence in the media, bribery of reporters, inequality competitive conditions between the governmental and non-governmental media. Also the most important obstacles within government organizations include the ownership approach of government to information, media bans  on government meetings, considering media criticism as aggressive and misdeed cather by the government managers. Finally, the most important internal media obstacles include media self-censorship, the presence of young and inexperienced people in the media, lack of recognition of investigative journalism, dominance of event-oriented approach instead of process-oriented approach.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Media monitoring
  • Media monitoring over the government
  • Governmental organizations
  • Structural Obstacles
  • Professional obstacles
منابع و مآخذ

 

بهرامپور، شعبانعلی (1383). «ضرورت تجدیدنظر در سیاست‌گذاری‌های رسانه­ای و مطبوعاتی»، فصلنامه رسانه، شماره 3: 76-61.

بیابانی، غلامحسین و بهنام ذوقی (1397).«رسانه­ها ابزاری برای ترویج شفافیت و مقابله با فساد سیاسی و مالی». فصلنامه رسانه، شماره 3: 104-85.

تمیمی، فاطمه (1384). نظارت سیاسی و اداری بر اعمال دولت در نظام جمهوری اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.

دفلوئر، ملوین و دنیس، اروت. ای (1392). شناخت ارتباطات جمعی. تهران: سروش.

شریفی، عباس (1381). «نظارت همگانی و متقابل بین مردم و دولت در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران و ارتباط آن با مقوله­های آزادی و مسئولیت»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مجتمع آموزش عالی قم دانشگاه تهران.

عاصی‌پور، محمدجواد (1368). نظارت از دیدگاه نظری و ارزیابی عملکرد دستگاه‌های نظارتی، تهران: سازمان بازرسی کل کشور.

علمداری، مهرداد (1389). بررسی تأثیر حمایت­های دولتی بر محتوای مطبوعات ایران؛ ارزیابی دیدگاه­های روزنامه‌نگاران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی.

گرین، فیلیپ (1369). «نقد کتاب تولید رضایت، اقتصاد سیاسی رسانه­های گروهی»، فصلنامه رسانه، شماره 4: 23-20.

محسنیان‌راد، مهدی (1377). «انتقاد در مطبوعات وضعیت آن در ایران»، فصلنامه علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 10: 46-17.

محسنیان‌راد، مهدی (1379). وضعیت انتقاد در مطبوعات 78، جلد اول، گزارش پژوهشی در مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه­ها. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

محسنیان‌راد، مهدی (1384). وضعیت انتقاد در مطبوعات 1383، گزارش پژوهشی در مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه­ها وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

مک چسنی، دبلیو (۱۳۶۹). «فیلترهای خبری، مصاحبه با ادوارد هرمان»، ترجمۀ سندسی، فصلنامه رسانه، شماره ۴: ۱9-۱4.

معتمدنژاد، کاظم (1368). روزنامه‌نگاری؛ با فصلی جدید در روزنامه‌نگاری معاصر، تهران: نشر سپهر.

معتمدنژاد، کاظم و رؤیا معتمدنژاد (1386). حقوق حرفه­ای روزنامه­نگاران، جلد‌ اول، تهران: مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه­ها.

نمک دوست تهرانی، حسن (1384). مطالعه حق دسترسی آزادانه بر اطلاعات و نقش آن در پیشبرد دموکراسی (بررسی قوانین آزادی اطلاعات کشورهای منتخب برای کمک به تدوین یک الگوی ملی)، رساله دکتری علوم ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی.

 

Al-Kindi, Abdullah. K (2018). Press Freedom and Corruption in the GCC: Are There Better Future Horizons? An Analytical-Critical Study. available at,DOI: http://dx.doi.org/10.5772/intechopen.86603

Benson, Rodney (2010), “What Makes for a Critical Press? A Case Study of French and U.S. Immigration News Coverage." International Journal of Press/Politics, 15, 1 (January 2010):3-24.

Besley, Timothy and Andrea Prat (2006). Hand cuffs for the Grabbing Hand? Media Capture and Government Accountability. American Economic Review, 96(3): 720-36

Bokpin, Godfred Alufar (2009); An Examination of the Governance Practices of Ghanaian media institutions: 600-609, Q Emerald Group Publishing Limited, vol 9, no 5.

Coronel, Sheila (2008). The Media as Watchdog, availabale at: http://www.ziaruldela5.files.wordpress.com/09/2009/coronel 20 watchdog.pdf

Fardigh, Mathias A. (2013). What’s the Use of a Free Media; The Role of Media in Curbing Corruption and Promoting Quality of Government. Gothenburg Sweden: University of Gothenburg.

.Khemani, S. Dal, E.B. Ferraz, C. Finan, F.S. Johnson, C.L.S. Odugbemi, A.M. Thapa, D. and Abrahams.S.D. (2016). Making politics work for development: harnessing transparency and citizen engagement. Washington, DC: World Bank Group.McQuail, Denis (2010). McQuail's Mass Communication Theory. Sixth Edition.london: SAGE Publications.

McQuail, Denis(2010).McQuail's Mass Communication Theory. The Sixth Edition, London: Sage Publications

Norris, Pippa (2008). The Role of the Free Press in Promoting Democratization, Good Governance, and Human Development, in: Mark Harvey (ed.) Media Matters. Perspectives on Advancing Governance & Development. Internews Europe/Global Forum for Media Development: 66-75

Schauseil, Wasil (2019). Media and corruption. Available at: https://www.u4.no/publications/media-and-corruption.pdf.