نقش سواد رسانه‌ای در تعدیل اعتیاد اینترنتی (مطالعۀ موردی: دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ دوم چهارمحال و بختیاری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران(نویسندۀ مسئول)

2 دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی دانشکدۀ علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

10.22083/jccs.2018.140379.2500

چکیده

هدف پژوهش، بررسی نقش سواد رسانه­ای در تعدیل اعتیاد اینترنتی است. این پژوهش با روش آزمایشی و با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعۀ آماری، دانش­آموزان پایۀ سوم مقطع متوسطۀ دوم استان چهارمحال و بختیاری است که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای به تعداد 40 نفر در دو گروه کنترل و آزمایش انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه‌های استاندارد استفادۀ مشکل‌زا از اینترنت کاپلان، اعتیاد اینترنتی یانگ و پرسشنامۀ محقق‌ساختۀ سواد رسانه­ای است. از آزمون‌های آلفای کرونباخ، ویلکاکسون و t زوجی توسط نرم‌افزار 24spss استفاده شد. نتایج پژوهش نشان دادند که آموزش سواد رسانه‌ای، در تعدیل اعتیاد اینترنتی در بین دانش­آموزان تأثیر دارد. همچنین نتایج نشان دادند که آموزش سواد رسانه­ای، در میزان استفاده از رسانه، افزایش توانایی تحلیل و ارزیابی، توانایی تولید پیام رسانه­ای، توانایی برقراری ارتباط با تولیدکنندگان پیام رسانه­ای و افزایش تفکر انتقادی دانش­آموازان در برخورد با پیام رسانه­ای اثر دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Media Literacy in Adjustment of Internet Addiction

نویسندگان [English]

  • mohammad mehdi forghani 1
  • yasin khodamoradi 2
1 Faculty Member of Allameh Tabatabaee University, Faculty of Communication Sciences
2 Ph.D. student of social communication sciences - Allameh Tabatabai University of Tehran - Faculty of Communication Sciences
چکیده [English]

A
Investigating the role of media literacy in adjusting Internet addiction is the aim of present research. This research is done through experimental method and using pre-test and t-test pattern with control group. Its statistical community is all students of third class of second level of middle school in Chaharmahal va Bakhtiari province. Multi-stage cluster sampling is the manner of sampling in this research. Forty students were selected as statistical sample in control and experiment groups. We have used Kaplan Standard Questionnaire "Internet misuse", and Yang Standard Questionnaire "internet addiction", and the media literacy Questionnaire which made by the researchers of the present research. We have used to Krunbachʼs alpha tests, Wilcassonʼs average comparison test, and T-pair by SPSS 24 software in order to measure the hypothesis of the research. The innovative accept of present research is its subject with the view of relationship between the two variables which are not paid attention to them synchronously and as a prevention way in previous researches, both Iranian or foreigners. Results of the present research show that education of media literacy has its effects on adjustment of internet addiction among students, amount of media utilization, improvement the ability of analysis, ability to produce media massage, ability to communicate with media message producers, and improvement of studentsʼ critical thinking in confronting media massages.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Literacy
  • Media Literacy
  • Addiction
  • Internet
  • Internet addiction

منابع و مآخذ

 

آقابابایی، عزیزالله(1393)، مطالعۀ عوامل مؤثر بر استفادۀ جوانان از اینترنت: تحلیلی بر نتایج یک پیمایش دراستان چهارمحال و بختیاری، شهرکرد، دانشگاه پیام نور.

باکینگهام، دیوید(1389). آموزش رسانه‌ای، ترجمۀ حسین سرفراز، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

پاتر، جیمز(1385). «تعریف  سواد رسانه­ای»، ترجمۀ لیلا کاووسی، فصلنامۀ رسانه، شمارۀ 68: 28-7.

پاتر، جیمز(1391). مبانی سواد ‌رسانه‌ای، ترجمۀ صدیقه ببران، افسون حضرتی و مهران بهروزفغانی، تهران: انتشارات تأویل.

تقی­زاده، عباس(1390). بررسی مقایسه‌ای سواد رسانه‌ای دختران و پسران دانش‌آموز مقطع متوسطۀ شهرستان‌های شهر کرمان، واحد پردیس آموزش‌های نیمه‌حضوری دانشگاه علامه طباطبایی.

حسینی، حسن(1384). «تحلیل جامعه‌شناختی رابطۀ اینترنت و اعتیاد به مواد مخدر»، فصلنامۀ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شمارۀ 2و3 : 17-1.

رسولی، محمدرضا و افروشه آزادمجد(1392). «اعتیاد به اینترنت و اثرات ناشی از آن در بین دانش‌آموزان دورۀ متوسطۀ شهر تهران»، مجلۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 67 : 97-90.

طلوعی، علی(1390). سواد رسانه­ای؛ درآمدی بر شیوۀ یادگیری و سنجش، تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه­ها.

فرهنگی، علی‌اکبر و بهاره نصیری(1387). «ارتباطات اجتماعی سالم با رسانه‌ها از طریق سواد رسانه‌ای»، پژوهشنامۀ ویژۀ سواد رسانه‌ای، گروه پژوهش‌های فرهنگی و اجتماعی پژوهشکدۀ تحقیقات استراتژیک ، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام، پژوهشکدۀ تحقیقات استراتژیک، شمارۀ 22 : 104-85.

قره­آغاجی، سارا(1385). «اعتیاد به اینترنت»، روزنامۀ همبستگی، شمارۀ 1599: 5.

گرینفیلد، دیوید(1384). « اعتیاد به اینترنت و پیامدهای آن»، فصلنامۀ ره‌آورد نور، شمارۀ 12: 51-48.

معید فر، سعید، کرم حبیب­پورگتابی و احمد گنجی(1384). «اعتیاد اینترنتی؛ علل و پیامدهای آن»، فصلنامۀ رسانه، شماره 3: 67-39.

موحدیان، احسان و علی احمدرضا شاه(1393). کارکردهای رسانه­ای تلفن همراه و پیامدهای آن، تهران: دفتر مطالعات و برنامه­ریزی رسانه­ها.

میچل، رنس(1375). مدیریتدر سازمان‌ها، ترجمۀ محمدحسین نظری‌نژاد، مشهد: آستان قدس رضوی.

   

Adams. D. M & Hamm M. E, (1989). Media and literacy, Springfield, IL: Charles Thomas Publisher.

Bakardjieva, M. (2000). The Internet in Everyday Life: Exploring the Tenets andContributions of Diverse Approaches, In M. Consalvo & C. Ess. (Eds.). The Handbook of Internet Studies. Malden, MA: Wiley-Blackwell.

Green, N., & Haddon, L. (2009). Mobile communications!: an introduction to new media, Oxford, New York: Berg

Haddon L. (2013). Mobile media and children. Research Article: https://doi.org/10.1177/2050157912459504

Haddon, L. (2007). Roger Silverstone’s legacies: domestication, New media & society Copyright, SAGE Publications London, Thousand Oaks, CA and New Delhi, 9(1), 25–32 DOI: 10.1177/1461444807075201

Leavis, F., and Tampson, D. (1933). Culture and the Environment. London: Chato and Wind us.

Lim, Jin-Sook., Young-Kwon Bae., & Seong-Sik Kim. (2004). A Learning System for Internet Addiction Prevention, Proceedings of the IEEE International Conference on Advanced Learning Technologies (ICALT’04). DOI: 10.1109/ICALT.2004.1357678

Livingstone, S. (2008). Taking risky opportunities in youthful content creation: teenagers use of social networking sites for intimacy, Privacy and self – expression, New Media & Society, 10(3), 393-411.

Messaris, P., & Kerr, D. (1984). TV-related mother-child interaction and children s perceptions of TV characters, Journalism Ouarterly, 2.

Oguzhan O, Haydari N. (2011). The state of media literacy in turkey. Procedia Social and Behavioral Sciences, Elsevier Lid. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/s1877042811007439.

Oxsterand. Barbro. (2009). MEDIA LITERACY EDUCATION-A discussion about Media education in the western countries, Europe and Sweden". paper presented at the Nordmedia conference in Karlstaduniversity, Sweden. Augest13-16. www.amlainfo.org/uploads/r4/ce/r4cezukacxNYaFFx1McNdQ/NAMLECPMLEWquestion.pdf.Retrieved:11/10/2016

Potter, W. James. (2005). Media literacy, Sage publication. Thousand Oaks, California.

Silverstone, R. (1994). Television and Everyday Life, London: Routledge.

Silverstone, R. (2006a). Domesticating domestication. Reflections on the life of a concept, In T. Berker, M. Hartmann, Y. Punie & K. J. Ward (Eds.). Domestication of media and technology, 229-248. Maidenhead: Open University Press.

Silverstone, R. (2006b). Media and morality: The rise of the mediapolis, Cambridge: Polity.

Sinatra, Richard. (1989). Visual literacy connections to thinking, reading, and writing, Springfield, Ill.U.S.A:C.C.Thomas, c1986.

Suler, John. (2005). Computer and Cyberspace Addiction, Pioneer Development Resources, Inc. www.selfhelpmaganize.com

Turkle. S. (1995). Life behind the screen: identity in the age of the internet, New York, NY: Simon & Schuster.

Yang, S, Guan, H., Tang, Y., Wang, H., & Cao, N. (2012). The Relationship between daily stress and Internet addiction of boys from the higher vocational college: The regulating role of social support, International Conference on Education Technology . and Management Engineering, Lecture Notes in Information Technology, Vols. 16–17.