جستاری حقوقی در قراردادهای هنرمندان اجراکننده آثار ادبی و هنری؛ با تأکید بر مطالعه تطبیقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی (موسسه حقوق تطبیقی) دانشگاه تهران

2 کارشناسی ارشد حقوق هنری ادبی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع)

3 کارشناسی ارشد حقوق مالکیت فکری، دانشگاه تهران

چکیده

اجراکنندگان آثار ادبی و هنری (ازجمله بازیگران و خوانندگان)، مانند هر مالک فکری دیگری حق بهره‌برداری از اجرای هنری خود را دارند. آنها می‌توانند شخصاً از این حق بهره‌برداری کنند یا از طریق قرارداد، اجازه بهره‌برداری آن را به دیگری اعطا نمایند یا اساساً حقوق خود را به دیگری انتقال دهند. قراردادهای مذکور معمولاً با مسائل حقوقی مانند مشخص نبودن ماهیت عقد، موضوع انتقال حقوق اجراکننده به تولیدکنندگان و قید مباشرت اجراکننده روبرو هستند و بنابراین، روشن نبودن این امور در بسیاری قراردادها می‌تواند بهره‌برداری از اجرای اثر ادبی و هنری را در هاله­ای از ابهام قرار دهد. افزون بر اینکه مطالعات نشان می‌دهد اجراکنندگان آشنایی چندانی با حقوق خود ندارند. خلاقانه بودن اجراهای هنری و مبتنی بودن اجراها بر شخصیت مجری خود از عناصری هستند که قراردادهای اجرا را از سطح قراردادهای کارگر و کارفرمایی ارتقا می­دهند و با مانع حقوقی برای تحقق عقد بیع یا اجاره مواجه می­شود. مسئله پژوهش پیش‌رو آن است که آیا قراردادهای اجراکنندگان، ماهیت و مقررات ویژه‌ای می‌طلبند؟ این قراردادها چه ویژگی‌هایی باید داشته باشند؟ پژوهش کنونی با رویکرد  تحلیلی ـ توصیفی و از طریق ابزار کتابخانه‌ای و میدانی به گردآوری اطلاعات می‌پردازد و تلاش می‌کند ضمن بررسی حقوق هنرمندان اجراکننده و یافته‌های به‌دست‌آمده از طریق پرسشنامه و مصاحبه با اجراکنندگان شهر تهران، به ارزیابی و تحلیل این قراردادها ‌بپردازد و سرانجام نتیجه‌گیری می‌نماید که قراردادهای هنرمندان اجراکننده اگرچه در بسیاری موارد تابع قواعد عمومی است اما در پاره‌ای موارد نیاز به مقررات ویژه‌ای دارد که هدف از آن، تعدیل روابط میان هنرمندان اجراکننده و تولیدکنندگان و نهایتاً رفاه بیشتر عموم مردم است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Legal Study on Contracts of Performers of Literary and Artistic Work, With Emphasis on Comparative Study

نویسندگان [English]

  • zahra Shakeri 1
  • vahid mosapor 2
  • soheila nurali 3
1 Assistant Professor at Faculty of Law & Political Science (Institute of Comparative Law) University of Tehran(Corresponding Author)
2 LLM of Artistic-Literary Law, Imam Reza International University
3 LLM of Intellectual Property Law, University of Tehran
چکیده [English]

Performers of literary and artistic works (including actors and singers), such as any other intellectual owners, have a right to exploit of their own artistic performance. They can exploit of this right personally, or license or assign their rights to other person through contract. These contracts usually face with legal issues such as lack of clarity in the nature of contract, transfer of Performer’ rights to producer and Performers’ stewardship and then lack of clarity of these issues can put up exploitation of literary and artistic works in a halo of ambiguity in many of contracts. In addition, studies show that Performers do not acquaint with their rights. Creativity in artistic performance and dependency of performance on Performer character are elements that promote performance contracts into worker and employer contracts and face to legal problem for realization selling and lease contract. This research question is whether the performers’ contracts require special nature and rules? what features should these contracts have? This study collects informations with analytical-descriptive approach and by means of library and field study and attempts to assess and analyze these contracts Meanwhile the rights of Performers and findings obtained through questionnaires and interview with Performers of Tehran city and finally concludes that although the performers’ contracts are subject to general rules, but require special regulations in some cases that its purpose is adjustment of relations between performers and producers and ultimately greater prosperity of the public.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Literary and artistic work
  • Performer
  • Producer
  • Contract

الف) منابع فارسی

1) قوانین

لایحه قانون جامع حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط، ۱۳۸۹.

قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان، 1348.

قانون مدنی، 1313.

2) کتب و مقالات

  رحمانی، محمد صدیق (۱۳۸۹). حقوق مالکیت فکری سازمان‌های پخش صدا و تصویر، تهران: مجد.

رحیمی، حبیب‌اله و زهره کریمی (۱۳۹۱). «مبانی تجزیه قرارداد در حقوق ایران»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، شماره2: 87-63.

شعاریان، ابراهیم (۱۳۹۰). «تعهد همکاری متعهدله در اجرای قرارداد»، مجله علمی پژوهشی حقوق خصوصی، شماره ۸: 138-109.

صداقتی، ابراهیم (۱۳۹۰). قرارداد بازیگری و نکات حائز اهمیت آن، قابل‌دسترس در:

<http://tazzad.persianblog.ir/post/201>

صفائی، سیدحسین (۱۳۵۰). «مالکیت ادبی و هنری و بررسی قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 6: 51-36.

عراقی، سیدعزت‌الله (۱۳۸۵). حقوق کار(۱). تهران: سمت.

کاتوزیان (الف)، ناصر (۱۳۸۹). اعمال حقوقی قرارداد ـ‌ ایقاع، تهران: شرکت سهامی انتشار.

کاتوزیان، ناصر (1388). اموال و مالکیت، تهران: میزان.

کاتوزیان(ب)، ناصر (۱۳۸۹). قانون مدنی در نظم حقوق کنونی، تهران: نشر میزان.

کریمی، عباس و اسماء موسوی (۱۳۹۰). «بیع اموال فکری از منظر حقوق اسلام»، مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی، شماره 2: 73-53.

کلمبه، کلود (۱۳۹۰). اصول بنیادین حقوق مؤلف و حقوق مجاور در جهان، ترجمه علیرضا محمدزاده وادقانی، تهران: نشر میزان.

محمدی، پژمان (۱۳۸۶). قراردادهای حقوق مؤلف. تهران: انتشارات دادگستر.

محمدی، پژمان (۱۳۸۷). «ماهیت و اثر قراردادهای بهره‌برداری از حقوق مؤلف»، فصلنامه مدرس علوم انسانی، شماره ۱۲: 191-145.

محمودی، اصغر (۱۳۹۱). «ماهیت حقوق مالکیت فکری و جایگاه آنها در حقوق اموال»، دو فصلنامه علمی پژوهشی دانش حقوق مدنی، شماره2: 107-94.

3) نمونه قراردادها[1]

تعهدات گروه کر.

قرارداد با خواننده؛ در راستای رشد و توسعه موسیقی دینی و معنوی در ایران و جهان.

قرارداد تنظیم، میکس و مستر.

قرارداد خرید خدمات هنری.

Master Track License.

Master_use_rcording_license.

4)آراء داوری

رأی داوری 4615/ش/د مورخ 14/2/1394 هیئت داوری خانه سینما.

رأی شماره 5569/ش/د مورخ 11/11/1394 هیئت داوری خانه سینما.

 

ب) منابع خارجی

1) قوانین و معاهدات

Beijing Treaty on Audiovisual Performances, 2012.

Intellectual Property Code, French, 2017.- International Convention for the Protection of Performers, Producers of Phonograms and Broadcasting Organizations done in Rome,1961.

Labor Code, French, 2015.

U.S. Copyright Act of 1976, 17. U.S.C. §§ 101 etseq, 2011.

WIPO Performances and Phonograms Treaty (WPPT),1996.

2) کتب و مقالات

Gervais, D (2015). The Protection of Performers Under U.S. Law in Comparative Perspective. IP Theory, 5(1), 116-133.

-Kenneybrew, T (2006).Employing the Performing Artist in France. Tulsa Journal of Comparative and International Law, 13(2), 249-277.

Salokannel, M (2003). Study on Audiovisual Performers' Contracts and Remuneration Practices inFrance and Germany. Ad hoc Informal Meeting on the Protection of Audiovisual Performances (WIPO), 1-41, available at: <http:// www. wipo.int/edocs/mdocs/ copyright/en/ avp_im_ 03/avp _im _03_3b.pdf>.

3) نمونه قراردادها

"Convention collective nationale des artistes-interprètesengagés pour des émissions detelevision", France,  available at:<https://www.legifrance.gouv. fr/download_ code_ pdf.do? cidTexte =KALITEXT0 00005666912 &pdf= KALITEXT 000005666912>.

 

"Convention collective nationale des artistes musiciens de la productioncinematogra phique", France,available at: <https://www.legifrance.gouv.fr/download_ code_pdf.do? cidTexte=KALITEXT000005665868&p df=KALITEXT 000005665868>.

"Convention collective nationale de la production cinématographique", France, available at: <https://www. legifrance.gouv.fr/download_ code_pdf.do?cidTexte= KALI TEXT000028053370& pdf = KALITEXT000028053370>.

 

"Contratd’engagementd’artistes", France, available at:<http://www.google.com /url? sa=t&rct=j&q= &esrc=s&source =web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwj5-NOh8Y_WAhXjYZoKHYB _BAQ QFggpMAA&url=http %3A%2F%2 Fwww. culture communication.gouv.fr%2Fcontent%2Fdownload %2 F21448% 2F183012%2Fversion %2F1%2Ffile%2 FLicences_Contrat_engagement.pdf&usg=AFQjCNFiYsKj1kJ3WeHB3QSphIgmfHMPMw>.

 

SAG-AFTRA Radio Recorded Commercials Contract, US,available at:<https://www. sagaftra.org/files /2013 _sag-aftra _radio_recorded_commercials_contract.pdf>.

 

Screen actors guild-american federation of television and radio artists information sheet and application short film agreement, US, available at: <http://www.sagaftra.org/ files/sag/ short _ film _agreement_1_13.pdf>.

 

Screen Actors GuildTelevisionAgreement, US, available at:<https://www.sagaftra.org /files/2005 tvagreement_7.pdf>

 



[1] . نمونه قراردادهای مذکور با رعایت محرمانگی هویت طرفین از شرکت دانشگاهی حقوق مالکیت فکری تهران اخذ شده است.