سرمایۀ فرهنگی و ذائقۀ فرهنگی مصرف کتاب در میان شهروندان شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی دانشگاه آزاد علوم تحقیقات تهران

2 دانشیار گروه جامعه شناسی ورزشی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 استادیار گروه مردم شناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

5 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

10.22083/jccs.2021.283593.3368

چکیده

مطالعۀ کتاب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مصادیق ذائقۀ فرهنگی شهروندان، از موضوع­های مهم و نگرانی‌های بزرگ کشورهای در حال توسعه است تا جایی که اهمیت کتابخوانی، یکی از اجزاء بنیادین در توسعه به مفهوم کلی و از ابزارهای توسعه اقتصادی است. ازاین‌رو؛ این پژوهش با هدف تحلیل رابطه «سرمایه فرهنگی و ذائقه فرهنگی شهروندان شهر تهران درزمینۀ مصرف یا مطالعه کتاب» انجام گرفته است. روش پژوهش، تحلیلی ـ توصیفی و به صورت پیمایشی (پرسشنامه) داده‌های تحقیق گردآوری شده است. جامعۀ آماری شهروندان بالای 15 سال شهر تهران است. روش نمونه­گیری، تصادفی خوشه­ای در پنج ناحیه (شمال، جنوب، غرب، شرق و مرکز) و حجم نمونه، با استفاده از جدول حجم نمونه مورگان به تعداد 400 نفر انتخاب گردیده است. روایی ابزار پژوهش صوری و پایایی با استفاده از آلفای کرونباخ (کل) 885/0 به دست آمده است. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان می‌دهد؛ بین متغیرهای مستقل تحصیلات فرد (401/0)، انجام فعالیت‌های فرهنگی و هنری (538/0)، علاقه به مطالعه کتاب (602/0)، مصرف موسیقی (595/0) و مصرف فیلم و سریال (410/0) و متغیر وابسته یعنی ذائقه فرهنگی مصرف کتاب، رابطۀ مثبت و معنی‌داری وجود دارد. نتایج آزمون تحلیل واریانس یک‌طرفه نیز حاکی از وجود تفاوت معنی‌دار در ذائقه فرهنگی مصرف کتاب به‌تناسب سرمایه فرهنگی افراد دارد. به عبارتی؛ هرچقدر سرمایۀ فرهنگی افراد بیشتر باشد ذائقۀ فرهنگی آن‌ها در انواع مختلف کتب (کلیات، اجتماعی، دین، فلسفه و روان‌شناسی، تاریخ و جغرافیا، هنر، سرگرمی و ورزش، ادبیات، فنون، علوم، زبان) بیشتر و متفاوت یا متنوع خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Cultural Capital and Cultural taste of Book Consumption Among the Citizens of Tehran

نویسندگان [English]

  • mehdi najafi 1
  • Bahram Ghadimi 2
  • Sedigheh Mohammadesmaeil 3
  • Ali Baseri 4
  • Zahra Alipour darvishi 5
1 phD student in cultural sociology Tehran Azad university Research Sciences
2 Associate Professor, Department of Sports Sociology, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Information Science, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Anthropology, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
5 Associate Professor, Department of Public Administration, Faculty of Management and Social Sciences, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

The study of books as one of the most important examples of cultural taste of citizens is one of the important issues and major concerns of developing countries to the extent that the importance of reading books is one of the fundamental components in development in the general sense and one of the tools of economic development. therefore; The aim of this study was to analyze the relationship between "cultural capital and cultural taste of Tehran citizens in the field of consumption or reading books." The research method is analytical-descriptive and the research data has been collected in a survey (questionnaire). The statistical population is citizens over 15 years old in Tehran. The sampling method was cluster random in five areas (north, south, west, east and center) and the sample size was selected using Morgan sample size table of 400 people. The validity of the formal research tool and the reliability using Cronbach's alpha (total) was 0.885. The results show Pearson correlation coefficient; Among the independent variables of individual education (0.401), cultural and artistic activities (0.538), interest in reading books (0.602), music consumption (0.595) and film and serial consumption (0.410) and the dependent variable, ie cultural taste of book consumption, there is a positive and significant relationship. The results of one-way analysis of variance test also indicate a significant difference in the cultural taste of book consumption in proportion to the cultural capital of individuals. In other words; The more cultural capital people have, the more and different their cultural tastes will be in different types of books (generalities, society, religion, philosophy and psychology, history and geography, art, entertainment and sports, literature, technology, science, language).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cultural Capital
  • Cultural Taste
  • Book Consumption
  • Citizens
  • Tehran
منابع و مأخذ
 
 ادریسی، افسانه، احسان رحمانی خلیلی و سیده نرگس حسینی (1391). «سرمایه فرهنگی خانواده و ذائقه فراغتی دانشجویان با رویکرد نظری بوردیو (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه تهران)»، جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، شماره 5: 50-27.
حیدری‌زاده، حسین (1394). «بررسی رابطه سرمایه فرهنگی و رضایتمندی از زندگی»، فصلنامه تحقیقات علوم آزمایشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، شماره 17: 32-1.
حیدری گرجی، خدیجه، نگین جباری و قربان محمد کوچکی (1393). «بررسی رابطه سرمایه فرهنگی با میزان کاربست راهبردهای مطالعه و یادگیری دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گرگان»، نشریه راهبردهای توسعه در آموزش پزشکی، شماره 2: 17-9.
ذکایی، محمدسعید (۱۳۹۴). «نابرابری‌های سرمایه‌های فرهنگی در شهر تهران»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، شماره ۴: 196-175.
سپهرنیا، رزیتا، علی دلاور و سیدرضا صالحی (1394). «رابطه آموزش با ارتقاء سرمایه فرهنگی در ایران»، فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، شماره 11: 112-85.
صالحی امیری، سیدرضا (1386). مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی، چاپ اول، تهران: ققنوس.
غائب­آناقز، فریده (1386). سرمایه ­فرهنگی و تأثیر آن بر سبک زندگی دختران، پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
فاضلی، محمد (1382). «مصرف و سبک زندگی»، قم: صبح صادق.
فاضلی، محمد (1384). «بررسی تجربی فعالیت موسیقیایی و مصرف موسیقی در شهر تهران»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
کلانتری، عبدالحسین و اعظم نسیم افزا (1392). «بررسی و مقایسه ذائقۀ فرهنگی در کلان‌شهرها، شهرها و روستاها»، مطالعات توسعه اجتماعی ـ فرهنگی، شماره 3: 179-153.
گنجی، محمد و امین حیدریان (1393). «سرمایه فرهنگی و اقتصادِ فرهنگ (با تأکید بر نظریه‌های پیِر بوردیو و دیوید تراسبی)»، فصلنامه راهبرد، شماره 72: 97-78.
موسوی، سید مرتضی (1387). بررسی رابطه سرمایه فرهنگی و ذائقه موسیقیایی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
نواح، عبدالرضا، عبداله فاضلی، محمدصادق رجایی و فاطمه مقتدائی (1395). «سبک زندگی و مصرف فرهنگی: با تأکید بر مطالعه آزاد در شهر اهواز»، فصلنامه بررسی‌های اقتصادی، شماره 2: 28-7.
Alderson, A., Junisbani, A., Heacock, I (2007). “Social status and cultural consumption in the United States”, Poetics, 35(3), 191-212.
Bourdieu, P.& Passeron, J. C. (1990).Reproduction in education, society, and culture. Londen: Sage Publish.
Chan, W.;Goldthtop, J. (2007).”Social stratification and cultural consumption”:The visual arts in England, 35(20), 168-190.
 Huang, Xiaowei (2019).” Understanding Bourdieu-Cultural Capital and Habitus”, Review of European Studies, 11(3), 35-49.
Katz-Grove (2002). “examines cultural consumption and class distinctions”,cultural sociology, 11(4),438-467
Larsson, M., (2014). Cultural Capital through Novels in English-Is There One Sovereign Teaching Method when Teaching Novels in English?, Independent thesis Advanced level (degree of Master (One Year)), 20 credits / 30 HE credits
Lizardo, O.M., (2006).”How Cultural Tastes Shape Personal Networks”, American Sociological Review, 71 (5):778-807.
Sieben, S., Lechner, C.M. .)2019(Measuring cultural capital through the number of books in the household. Meas Instrum Soc Sci 1, 1 .https://doi.org/10.1186/s42409-018-0006-
Wright, D., (2015).Understanding Cultural Taste: Sensation, Skill and Sensibility, Basingstoke: Palgrave.