تبیین عوامل مؤثر بر مشارکت شبکه‌ای کاربران ایرانی در اینستاگرام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال rahpeymafard@gmail.com

2 دانشیار گروه علوم ارتباطات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی (نویسندۀ مسئول) a.mozaffari@srbiau.ac.ir

3 دانشیار گروه روزنامه‌نگاری و خبر، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما nemati@iribu.ac.ir

10.22083/jccs.2021.261728.3245

چکیده

هدف این پژوهش تبیین عوامل مؤثر اجتماعی بر مشارکت کاربران ایرانی در اینستاگرام است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر طرح آمیخته از نوع متوالی ‌ـ ‌اکتشافی است. رویکرد پژوهش در بخش کیفی از نوع اکتشافی است و در بخش کمّی توصیفی از نوع پیمایشی است. نمونۀ موردمطالعۀ بخش کیفی از میان متخصصان علوم ­ارتباطات و جامعه­شناسی که کاربر اینستاگرام بودند با روش غیر­احتمالی هدفمند انتخاب شده­اند. جامعۀ آماری بخش کمّی کاربران اینستاگرام شهر کرج در سال 1399 هستند. آی‌پی کاربرانی که کاربری آن‌ها با­ توجه به موقعیت مکانی­شان در اینستاگرام مؤید سکونتشان در شهر کرج بود با کمک شرکت ارائۀ خدمات تبلیغاتی در اینستاگرام شناسایی شدند و با روش احتمالی و نمونه‌گیری تصادفی ساده با به‌کارگیری فرمول کوکران 384 نفر انتخاب شدند. ابزار جمع­آوری و تکنیک تحلیل ­داده­ها در مرحلۀ کیفی مصاحبۀ نیم­ساختاریافته و تکنیک تحلیل­ مضمون و در بخش کمّی پرسش‌نامۀ محقق­ساخته و مدل­یابی­ معادلات­ ساختاری از طریق نرم‌افزار لیزرل است. نتایج نشان­ می‌دهد که ویژگی‌های سیاسی، فردی، نظام رسانه­ای، ویژگی‌های فرهنگی و ویژگی‌های اینستاگرام تأثیر مثبت، مستقیم و معناداری بر مشارکت دارند. بیشترین تأثیر را نظام­ رسانه­ای کشور و کمترین تأثیر را ویژگی­های سیاسی دارد و متغیر ویژگی­های محتوا بر مشارکت تأثیر معناداری نداشته ­است.

 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the social factors affecting the participation of Iranian Instagram users

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Rahpeymafard 1
  • َafsaneh mozafari 2
  • ِDavood Nemati Anaraki 3
1 PHD student of Communication Science, North Tehran branch, Islamic Azad university, Tehran, Iran.
2 Science and Communication department, science and research branch, Islamic Azad university
3 Associate professor of Department of Journalism and News, Communication and Media Faculty, IRIB University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study is to identify the factors affecting the participation of Instagram users and to examine how these factors relate to participation. The design of this research is an Exploratory- Sequential Mixed Methods Design
And has applied purpose. The research approach in the qualitative part is exploratory and in the quantitative part is descriptive survey. The sample of the qualitative section was selected from among communication and sociology experts who were Instagram users using a non-probabilistic method. The statistical population of a small part is Instagram users in Karaj in 2020. Users whose user status on Instagram confirmed their residence in the city of Karaj were identified with the help of an advertising service company on Instagram, and 384 people were selected by probabilistic method and simple random sampling according to the Cochran formula. The tools of data collection and analysis technique in the qualitative stage are semi-structured interview and the technique of thematic analysis and in the quantitative part, is a researcher-made questionnaire and modeling, structural equations through Lisrel software. Findings indicate 3 comprehensive themes and 15 organizing themes and 52 basic themes for the participation variable and 6 organizing themes and 21 basic themes for the factors affecting it. The results showed that political and personal characteristics, media system, cultural characteristics and Instagram characteristics had a positive, direct and significant effect on participation. content characteristics did not have a significant effect on participation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Participation
  • network participation
  • social networking sights
  • Instagram
منابع و مأخذ
 ابراهیمی، شهروز، داود نجفی، رضا محمود اوغلی و زهرا صادقی­نقد علی (1391). «رابطه شبکه‌های اجتماعی و مشارکت سیاسی در میان دانشجویان دانشگاه اصفهان». فصلنامه راهبرد، شماره 66: 284-263.
امیرپور، مهناز و شفیع بهرامیان (1393). مبانی کلی نظریه­های ارتباط جمعی. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
بصیریان جهرمی، حسین و هادی خانیکی (1393). «سیاست­گذاران ایرانی و سیاست­گذاری رسانه­های اجتماعی؛ چالش­ها، الگوها و ارائه یک مدل پیشنهادی». فصلنامه برنامهریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره 21: 70-25.
بهیار، پدرام، زهره دهدشتی شاهرخ، وحید ناصحی‌فر و مهدی حقیقی کفاش (1395). الگوی مشارکت کاربران در جوامع مجازی آنلاین: پیش‌زمینه­ها و پیامدهای تعاملات اجتماعی. رساله دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی.
خانیکی، هادی و یوسف خجیر (1397). «رسانه­های اجتماعی و مشارکت سیاسی؛ فراتحلیل مشارکت سیاسی کاربران رسانه­های اجتماعی». فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، شماره 1: 127-101.
دیوسالار، عبدالرسول (1393). «قدرت ارتباطات یا قدرت اطلاعات؛ نقدی بر نظریه قدرت شبکه‌ای مانوئل کاستلز». فصلنامه نقد کتاب، شماره 4 و 3: 110-91.
سعیدی، رحمان (1382). «جامعه اطلاعاتی؛ چالش‌ها و فرصت‌ها». فصلنامه مجلس و پژوهش، شماره 10: 245-221.
شرف‌الدین، سید حسین، سید عبدالرسول علم الهدی و محمد­جواد نوروزی (1393). «ارتباط عفیفانه در شبکه­های اجتماعی سایبری». فصلنامه مطالعات فرهنگ‌ـ‌ارتباطات، شماره 27: 35-7.
شهرام­نیا، امیرمسعود، حوا ابراهیمی‌پور، رضا محموداوغلی و مجید ملکان (1396). «سنجش تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر مشارکت سیاسی؛ مطالعۀ موردی دانشجویان دانشگاه مازندران». فصلنامه جامعه­شناسی­کاربردی، شماره 1: 32-19.
علوی، سیدعلی و شیما ابراهیمی (1396). «بررسی تأثیرات شبکه‌های اجتماعی بر افزایش مشارکت سیاسی». کنفرانس سالانه پژوهش در علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، شماره 4: 841-825.
کوشا، بهناز، احتشام رشیدی و ابوالفضل دانایی (1399). «مدل‌سازی تأثیر جذابیت رسانه‌های اجتماعی بر درگیری فردی با تجارت اجتماعی؛ مطالعه صفحات تجارت اجتماعی اینستاگرام». فصلنامه پژوهش­های ارتباطی، شماره 101: 122ـ95.
مهدی‌زاده، سید محمد (1389). نظریههای رسانه؛ اندیشههای رایج و دیدگاههای انتقادی. تهران: انتشارات همشهری.
میرزایی، خلیل (1393). فرهنگ توصیفی علوم اجتماعی. تهران: انتشارات فوژان.
نورانی آسیابر، زهرا، طمهورث شیری و رضاعلی محسنی (1396). «بررسی آثار شبکه‌های اجتماعی بر مشارکت شهروندان تهرانی با مداخله سرمایه فرهنگی و اعتماد اجتماعی». فصلنامه مطالعات میانفرهنگی، شماره 32: 85-61.
Akar, E. & Mardikyan, S. (2018). 'User Roles and Contribution Patterns in Online Communities: A Managerial­ Perspective'. SAGE Open, 3(8), 1-19.
     Anirban, M., Subrata, P., Santoshini, P. & Prasanta, P. (2016). 'A Study on the Representation of the Various Models for Dynamic Social Networks'. Procedia Computer Science, 79, 624-631.
Ajzen, I., & Fishbein, M. (1975). 'A Bayesian analysis of attribution processes'. Psychological bulletin, 82(2), 261-277.‏
Carpentier, N. (2011). Media and Participation: A Site of Ideological-democratic Struggle. Gutenberg Press, Malta.
Hansen, D. L., Smith, M. A., Shneiderman, B. & Himelboim, I. (2019). Analyzing Social Media Networks with NodeXL. Elsevier Science.
Häuberer, J. (2011). 'Introducing the Civic Perspective on Social Capital – Robert D. Putnam’s Concept of Social Capital'. In: Social Capital Theory. VS Verlag für Sozialwissenschaften.
He, W. (2017). Social Media: Tools and Space for Networked Public Communication. Networked Public. Springer, Berlin, Heidelberg.
Jeng, W., He, D. & Jiang, J. (2015). 'User participation in an academic social networking service: A survey of open group users on MendeleyL'. The Journal of the Association for Information Science and Technology, 624-631.
Jenkins, H., Robison, A. J. & Weigel, M. (2005). 'Confronting the Challenges os Participatory Culture: Media Education for the 21st Century'. Building the Field of Digital Media and Learning, 1-72.
Lehti, L. & Kallio, J. (2017). 'Villi in an online social policy discussion: Arguments in focus'. Discourse, Context & Media, 19, 58-65.
Lietsala, K. & Sirkkunen, E. (2008). Social Media: Introduction to the tools and processes of the participatory economy. Tampere: Tampere University Press.
Netzer, Y., Tenenboim-Weinblatt, K. & Shifman, L. (2014). 'The construction of participation in news websites: A five–dimensional model'. Journalism Studies, 15(5), 619-631.
Petrjanosova, M. (2014). 'Introductory: New media and civic participation in Central Eastern Europe'. Humaff, 24, 399–405.
Villi, M. & Matikainen, J. (2016). 'Participation in Social Media: Studying Explicit and Implicit Forms of Participation in Communicative Social Networks'. Media and Communication, 4, 109-117.
Whiting, A. & Williams, D. (2013). 'Why people use social media: a uses and gratifications approach'. Qualitative Market Research: An International Journal, 4(16), 369-362.
Zhou, T. (2011). 'Understanding Online Community User Participation: A Social Influence Perspective'. Internet Research, 4(4), 67-81.