ارتباط پزشک و بیمار در شبکۀ روابط میان‌فرهنگی تجربۀ درمان در محیط‌های چند‌فرهنگی بیمارستان‌های دولتی تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

2 کارشناس ارشد علوم ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی تهران

10.22083/jccs.2021.228590.3070

چکیده

حوزۀ ارتباطات سلامت، یکی از حوزه­‌های در حال رشد است که مفاهیم سلامت را به ارتباطات پیوند می‌‏دهد. یکی از بخش­‌های مهم این حوزه، رابطۀ پزشک و بیمار است. موضوع اصلی این مقاله، بررسی رابطۀ پزشک و بیمار در بستر ارتباطات فرهنگی است. با توجه ‌به ­الگوهای ارتباطی مختلف که در رابطۀ پزشک و بیمار حاکم‌اند، پیش‌بینی می‌شود الگوی ارتباطی حاکم در نظام درمانی، الگوی پدرسالارانه یا والدینی باشد. در این تحقیق که به روش مصاحبۀ کیفی انجام شده و داده‌­ها با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا تحلیل شده­اند، برای رسیدن به هدف تحقیق، با 15 بیمار که دارای قومیت‌ها و گویش‌های متفاوت بودند و همچنین 10 پزشک و اینترن و رزیدنت که در سال 1398 تجربۀ کار را در بیمارستان­‌های دولتی شهر تهران داشتند، مصاحبه‌ انجام شد و نتایج آن در سه مرحله کدگذاری و تحلیل شدند. در هر دو گروه، 3 دسته کد فراگیر شامل اختلالات ارتباطی اطلاعاتی، اقتدار پزشک و اختلال در ارتباطات میان­ فرهنگی به­ دست آمد. با توجه ‌به تحلیل و بررسی یافته­ های تحقیق، این نتیجه حاصل شد که اختلال ارتباطی در رابطۀ پزشک و بیمار به‌طورعام وجود دارد و مسئلۀ تفاوت فرهنگی، تنها یکی از عوامل تشدیدکنندۀ اختلال ارتباطی میان پزشک و بیمار و در حاشیۀ این ارتباط است. همچنین این نتیجه حاصل شد که نظام درمانی درحال‌ حاضر درزمینۀ مهارت­‌های ارتباطی، ضعف‌های زیادی دارد و الگوی ارتباطی پدرسالارانه بر آن حاکم است و خلأ آموزش دانشگاهیِ مهارت­‌های ارتباطی به جامعۀ پزشکی و همچنین جامعۀ بیماران، مهم‏ترین عامل این ضعف است. با توجه ‌به تحلیل مصاحبه­‌های پزشکان، می‌توانیم پیش‌بینی کنیم با ورود نسل جدید و جوان به جامعۀ پزشکی، الگوی ارتباطی پدرسالارانه، به الگوهای مشارکتی و هدایتی تغییر شکل دهند و شاهد خلأهای ارتباطی کمتری در محیط درمان باشیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Physician-Patient Relationship in the Intercultural Relationship Experience of Ttreatment in Mmulticultural Environments of Ppublic Hospitals in Tehran

نویسندگان [English]

  • zarrin zardar 1
  • sepideh palizdar 2
1 Assistant Professor of Communication Sciences Faculty, Allameh Tabataba'i University, Tehran
2 Master of Communication Sciences, Faculty of Communication Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran.
چکیده [English]

The main topic of this article is to examine the relationship between physician and patient in the context of cultural communication. According to the different communication models that govern the relationship between physician and patient, it is predicted that the dominant communication model in the treatment system will be patriarchal or parental model. The method of this research is qualitative and the data are analyzed using Maxqda software. To achieve the purpose of the study, 15 patients with different ethnicities and dialects, as well as 10 physicians, interns and residents who had experience working in public hospitals in Tehran in 1398 were interviewed. Then the interview results were coded and analyzed in three stages. In both groups, 3 categories of comprehensive code including communication-information disorders, physician authority, and inter-cultural communication disorders were obtained,. According to the analysis of the research findings, it was concluded that communication disorder in the relationship between physician and patient in general and the issue of cultural difference is only one of the aggravating factors of communication disorder between physician and patient and is on the margins of this relationship. It was also concluded that the treatment system currently has many weaknesses in the field of communication skills and is dominated by the patriarchal communication model. The lack of academic communication skills in the medical community as well as the patient community is the most important factor in this weakness.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cultural competence
  • intercultural communication
  • Physician-Patient communication Linguistic competence
منابع و مأخذ
احمدنیا، شیرین (1397). آشنایی با ارتباطات سلامت، چاپ اوّل، تهران: انتشارات تیسا.
گادیکانست، ویلیام (1383). پیوند تفاوت‌ها: راهنمای ارتباط کارآمد بین‌گروهی، ترجمۀ علی کریمی، چاپ اوّل، تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
غفاری­فر، سعیده؛ فضل‌الله غفرانی‌پور؛ فضل­الله احمدی و منوچهر خوش‌باطن (1395). مبانی برقراری  ارتباط پزشک و بیمار، به سفارش دانشگاه علوم پزشکی تبریز، چاپ اوّل، تهران: نشر پژواک البرز.    
 
ﺗﻮﮐﻞ، ﻣﺤﻤﺪ و دیبا نیک‌آیین (1391). «استیگماتیزه‌شدن رابطۀ پزشک و بیمار در بیماران مبتلا به اچ‌آی‌وی»، فصلنامۀ اخلاق زیستی، شمارۀ 5: 44-11.
ﺧﺎﺩﻡ­ﺍﻟﺤﺴﯿﻨﯽ، ﺯﯾﻨﺐ؛ میترا ﺧﺎﺩﻡ­ﺍﻟﺤﺴﯿﻨﯽ و فرزاد ﻣﺤﻤﻮﺩﯾﺎﻥ (1388). «بررسی نقش اخلاقی و رفتاری پزشک در رعایت دستورات پزشکی توسط بیمار در فرایند درمان»، فصلنامۀ اخلاق پزشکی، شمارۀ 8: 102-91.
رضی، حسین (1377). «ارتباطات میان­فرهنگی (تاریخ، مفاهیم و جایگاه)»، مجلۀ دانشگاه امام صادق، شمارۀ 7 -6: 166-135.
ساداتی، احمد؛ محمدتقی ایمان و کامران باقری‌لنکرانی (1393). «کیفیت و دامنۀ صدای همنوع در تعامل پزشک و بیمار»، فصلنامۀ اخلاق زیستی، شمارۀ 12: 138-101.
ﺳﻠﻤﺎﻧﯿﺎﻥ، ﺑﻬﺎﺭ؛ زینب ﻣﺤﻤﺪﺍﺑﺮﺍﻫﯿﻤﯽ؛ بلقیس ﺭﻭﺷﻦ و فرهنگ ﺑﺎﺑﺎﻣﺤﻤﻮﺩﯼ (1394)، »خودمحوری گفتار پزشکان و نقش جنسیت در مکالمۀ پزشک و بیمار»، فصلنامۀ جستارهای زبانی، شمارۀ 23: 129-153.
شفعتی، معصومه و محمدجواد زاهدی (1391). «بررسی الگوهای زیستی، روانی و اجتماعی در رابطۀ پزشک و بیمار»، فصلنامۀ اخلاق زیستی، شمارۀ 5: 186-152.
غفاری­نسب، اسفندیار؛ خلیل کریمی؛ سیدابراهیم مساوات و محمدعلی قاسمی­نژاد (1396). «مطالعۀ کیفی الگوهای تعامل پزشک و بیمار». فصلنامۀ اخلاق زیستی، شمارۀ 25: 29-18.
لطفی، احسان (1388). «از رضایت آگاهانه تا انتخاب آگاهانه»، فصلنامۀ حقوق پزشکی، شمارۀ 11: 74-39.
معین، اطهر و کبری عنبری‌اکمل (1388). «ارتباط پزشک و بیمار»، دوماهنامۀ علمی-پژوهشی شاهد، مجلۀ دانشور پزشکی،  شمارۀ 85: 80-71.
هاشمی، زهرا؛ مریم هادوی و مینا ولی­نژاد (1395)، «بررسی میزان ارتباط­‌گریزی و ترس از پزشک در بیماران مراجعه­کننده به کلینیک­های وابسته به دانشگاه علوم‌پزشکی رفسنجان»، فصلنامۀ اخلاق پزشکی، شمارۀ 37: 47-38.
 
Baker, S. & Watson, B. (2015). How Patients Perceive Their Doctors’ Communication: Implications for Patient Willingness to Communicat, Journal of Language and Social Psychology,vol.22(3), 1-19.
Colmenares-Roa,T,Huerta-Sil,G,ClaudiaInfante,C,and eláez-Ballestas,I,(2015), Doctor–Patient Relationship Between Individuals With Fibromyalgia and Rheumatologists in Public and Private Health Care in Mexico, jornal of Qualitative Health Research,vol.26(12). 1674-1688.
Farrington, C. (2011). The role of clear communication, Journal of the Royal Society of Medicine.vol.104(6).231-236.
Gao,G, Burke, N, Somkin,C, Pasick, R,(2009). Considering Culture in Physician– Patient Communication During Colorectal Cancer Screening, jornal of Qualitative Health Research, vol.19(6).778-789.
Hudelson,p,Perron,N, and Perneger,T,(2010), Measuring Physicians’ and Medical Students Attitudes Toward Caring for Immigrant Patients,jornal of Evaluation & the Health Professions 33(4). 452-472.
Koponen, J, Pyörälä, E, and Isotalus,p,( 2014),Communication Skills for Medical Students: Results From Three Experiential Methods Simulation & Gaming, Jornal of Simulation & Gaming, vol .45(2), 235 –254.
Merete Alpers,L,(2016),Distrust and patients in intercultural healthcare : A qualitative interview study, Lovisenberg Diaconal Hospital, Norway; Oslo and Akershus University College of Applied Sciences, Norway Nursing Ethics,vol.(43),1–11.
Peltola,M,Isotalus,P,(2018),Interpersonal Communication Experiences in the Context of Type 2 Diabetes Care,Jornal of Qualitative Health, vol.(10), 1 –16.