سیاست‌های گفتمانی پوشاک زنان در ایران در دورۀ پهلوی اول (آمرانه) و دوم (اشاعه‌گرایانه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

چکیده

این مقاله به واکاوی تطور سیاست‌های گفتمانی‎ ‎در دورۀ‌ پهلوی‌ها و نوع تاثیرگذاری آنها بر پوشاک زنان ایران ‏می‌پردازد و با رویکردی جامعه‌شناختی ویژگی‌های ظاهری و دلالت‌های معنایی پوشاک زنان تحت‌تأثیر عوامل ‏فرهنگی- اجتماعی، پیامدهای کردارهای گفتمانی متفاوت دورۀ پهلوی‌ اول و دوم بر پوشاک زنان را مطالعه می‌کند.‏‎ ‎ضرورت این چنین مطالعاتی، ناظر بر اهمیت بازشناسی تبعات سیاست‌های آمرانه و اشاعه‌گرایانه در عرصه‌های ‏فرهنگی است. رویکرد مطالعه، کیفی و توصیفی- تحلیلی است و از تحلیل گفتمان انتقادی برای تحلیل کردارهای ‏گفتمان غالب در دوره‌های پهلوی اول و دوم استفاده شده است. هدف از این مطالعه، پاسخ به این سوال است که دو ‏رویکرد متفاوت در دورة پهلوی اول(آمرانه) و در دورة پهلوی دوم (اشاعه‌گرایانه) با پدیدة کشف حجاب، به چه ‏نتایجی منجر شده است؟ نتایج نشان می‌دهد کردارهای متفاوت در گفتمان پهلوی در دو دوره، علی‌رغم برخورداری ‏از گفتمان واحد، پیامدهای مختلفی داشت و به دلیل تمرکز کردارهای گفتمانی در دوره پهلوی دوم بر اقتضائات ‏اجتماعی و فرهنگی روز، نسبت به کردارهای گفتمانی پهلوی اول، بیشتر به اهداف خود نزدیک شد. همچنین در ‏نتیجۀ هژمونیک شدن گفتمان پهلوی‌ها، نوعی «همگون‌سازی» نسبی پوشش زنان در ایران رخ داد که نتیجۀ یکی از ‏کردارهای این گفتمان در دورۀ اول پهلوی‌ها بود.‏

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Discursive Politics of Women Clothing in Iran ‎ at the first (Obligatory) & second (Diffusive) Pahlavi Eras

نویسنده [English]

  • Seyedeh Razieh Yasini
Associate Professor, Research Institute of Culture, Art & Communication: Tehran
چکیده [English]

This paper is a study on the transformation of discursive politics at first & second Pahlavi eras and ‎the ‎type of their effects on the dress and clothes of Iranian Women. In this paper, the apparent ‎‎features and characteristics and semantic implications of dress are sociologically studied. The ‎effect ‎of social & cultural factors on the women dress and the difference of discursive practices in ‎the first ‎and second Pahlavi eras are considered. The necessity of this kinf of studies refers to the ‎importance of reidentifying the implications of imperative and diffusive policies in cultural areas. ‎The approach of research is qualitative and descriptive- ‎analytical & critical discourse analysis is ‎applied to analyze the dominant discourses in the the first ‎and second Pahlavi eras. This study ‎aims to respond to this question: what did result two different approaches to disveil women in the ‎first Pahlavi (imperative) ‎and second Pahlavi eras (diffusive)? ‎
‎ The results show that despite of same discourse, because of the ‎concentration of discursive ‎practices in the second Pahlavi on new cultural and social tools, they ‎were more efficient. ‎Following the hegemony of first & second Pahlavi discourses, relative ‎homogenization of women‎ ‎dress in Iran came out. ‎

کلیدواژه‌ها [English]

  • Women Dress
  • Discourse
  • First Pahlavi
  • Second Pahlavi
  • hijab