شناسایی گونه های مشابه با خبر جعلی و تبیین شاخصه های تفاوت بین آنها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم ارتباطات، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران

2 علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران

3 دکتری مدیریت رسانه، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

10.22083/jccs.2020.195907.2881

چکیده

عبارت جدید «خبر جعلی» با پدیدار شدن تغییرات گسترده در زیرساخت های ارتباطاتی و پدید آمدن رسانه های نو و تغییرات بعدی در ساختارها و نهادهای جوامع انسانی از جمله در سیاست و اقتصاد، در سال های اخیر به یکی از مسائل بحث برانگیز حوزه های عمومی و آکادمیک رشته های مرتبط با روزنامه نگاری، رسانه، ارتباطات و فرهنگ تبدیل شده است. این اصطلاح علمی در مباحث عمومی برای تبیین پدیده های مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد که لزوماً در معنای دقیق کلمه خبر جعلی نیست. فقدان تعریف واضح از اصطلاح خبر جعلی و مواردی که به صورت معمول با این اصطلاح علمی اشتباه می‌شوند، شناسایی و مقابله با هر کدام از این موارد را دشوار می‌سازد. این مقاله با بررسی جامع منابع علمی موجود، انواع گونه‌های مشابهی را که بعضاً حتی از سوی افراد آکادمیک با خبرجعلی، یکسان در نظر گرفته می شوند، شناسایی کرده است؛ این انواع گونه های مشابه عبارتند از: محتوای طنز، نقیضه، محتوای ساختگی، محتوای دستکاری شده، پروپاگاندا، محتوای تجاری، محتوای حیله گرانه و شایعه؛ سپس از طریق مصاحبه عمیق با 18 نفر از متخصصان حرفه ای و دانشگاهی حوزه خبر و رسانه، شاخصه‌هایی را برای مقایسه و سازمان دهی مفهومی این پدیده های رسانه ای به دست آورده است؛ این شاخصه ها عبارتند از: «مؤلف»، «سردبیری»، «محتوا» و «جنس رابطه»؛ در پایان این مقاله، بر اساس شاخصه‌های به دست آمده به تبیین اصطلاح خبر جعلی و تدوین یک جدول کامل برای بیان روشن تمایزها و تشابه‌ها پرداخته شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying the same types with fake news and their explanation indicators

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hossein Saei 1
  • Mohammad Hossein Azadi 2
  • Hadi Alborzi Davati 3
1 Phd of Communication Science, Communication and Science Department, IRIB University, Tehran, Iran
2 Communication Science, Communication and Media Department, IRIB University, Tehran, Iran
3 Phd of Media Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch
چکیده [English]

The new term "Fake news", with the creation of vast changes in communications infrastructures and new media and Subsequent changes in the structures and institutions of human societies, including politics and economics has become one of the controversial issues of public and academic fields related to journalism, media, communication, and culture in recent years. This Scientific term is used in public discussions to explain different phenomena which are not necessarily mean fake news. The lack of clear definition of the term -fake news- and cases that are typically confused with this scientific term makes it difficult to understand the harm and consequences of it and the possibility of adopting solutions to combat it. This research has identified the same types with fake news by a comprehensive review of available scientific sources: Satire, Parody, Fabrication, Manipulation, Propaganda, Advertising, Hoax, Rumor, so to obtain indicators to compare and conceptually organize these media phenomena, 18 experts of news and media were interviewed. These indicators are "author", "editorial", "content" and "gender relationship". At the end of this article, based on the obtained indicators, the term fake news is explained and a complete table is made to clearly express the differences and similarities of all same types with fake news.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fake News
  • satire
  • fabrication
  • manipulation
  • Rumor