تحولات نهاد خانواده در بستر نوسازی و تأثیر آن بر سیاست‌گذاری ایران در حوزه خانواده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز

2 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه تبریز (نویسنده مسئول)

10.22083/jccs.2020.153452.2599

چکیده

اندیشمندان حوزه جامعه‌شناسی خانواده بر این باورند که نوسازی مهمترین عامل تغییر و تحولات خانواده در کشورهای در حال توسعه است. پس از ورود نوسازی به ایران‌ نهاد خانواده طی چند دهه‌ اخیر تحولات، چالش‌ها و آسیب‌های متعددی را تجربه کرده است. دولت نیز در راستای حمایت از نهاد خانواده در مقابل این آسیب‌ها و چالش‌ها، سیاست‌ها و برنامه‌هایی را ترتیب داده است. پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این پرسش‌هاست که خانواده‌ ایرانی تحت‌تاثیر نوسازی چه تغییر و تحولاتی را تجربه کرده است؟ مهمترین برنامه‌ها و سیاست‌های ارائه‌شده در جهت حمایت از خانواده‌ها در مقابل چالش‌ها و آسیب‌های نوسازی کدامند؟چه نقدهایی را می‌توان بر برنامه‌ها و سیاست‌های تدوین‌شده وارد نمود؟در این راستا، نوشتار حاضر با استفاده از روش کتابخانه‌ای سعی در پاسخگویی به پرسش‌های بالا دارد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که نوسازی باعث دگرگونی‌هایی در ساختار، کارکردها و ارزش‌های خانواده ایرانی شده است و در این بین، گروه‌های اجتماعی و مناطق روستایی و شهری به یک میزان تحت تاثیر نوسازی نبوده‌اند. همچنین سیاست‌های اتخاذ شده از سوی دولت‌‌ها پس از انقلاب اسلامی نتواسته‌اند آسیب‌ها و چالش‌های خانواده را رفع کنند. این سیاست‌ها با مشکلاتی همچون فراگیر نبودن سیاست خانواده در ایران، عدم وجود رویکرد سلامت‌نگر به رفاه خانواده، گرایش به حقوقی کردن نهاد خانواده، گرایش به اداری یا بوروکراتیزه کردن نهاد خانواده، غیراجتماعی و غیرفرهنگی نمودن نهاد خانواده و ازدواج، عدم وجود بینش جامعه‌شناختی در این سیاست‌ها، تمایل به استانداردسازی خانواده‌ها، تقلیل فضای معنایی و مفهومی خانواده به تامین نیازهای جنسی، مواجه هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Transformations in Iranian Family in the Process of Modernization and Its Effects on Iran's Policy Making

نویسندگان [English]

  • m a 1
  • توکل آقایاری هیر 2
  • محمدباقر علیزاده اقدم 1
  • Samad Adlipour 3
1 h
2 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز
3 Tabriz Uni
چکیده [English]

Researchers in the field of family sociology believe that modernization is the most important factor in family transformations in developing countries. After the advent of modernization in Iran, the family has experienced many challenges and challenges during the last decades. The government has also put in place policies and programs to protect the family from these damages and challenges. The present research tries to answer the following questions: what changes in the Iranian family have been affected by the modernization? What are the most important programs and policies to support families against the challenges and damages of the modernization process? what criticisms can be made on the policies and plans that have been drafted? Findings of the research depict that modernization has caused changes in the structure, functions and values of the Iranian family, and in the meantime, social groups and rural and urban areas have not been affected by modernization to the same extent. Furthermore, policies adopted by governments after the Islamic Revolution failed to resolve the problems and challenges of the family. These policies deal with problems such as the lack of a comprehensive family policy in Iran, the lack of a healthier approach to family welfare, the tendency to legalize family institutions, the tendency towards administrative or bureaucratization of the family, the non-socialization and non-acculturation of the family and marriage, the lack of sociological insight, tendency to standardize families, reduction in the semantic and conceptual space of the family to meet sexual needs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family
  • Modernization
  • Policy
  • Family Policy